AWON WOLI AGBA

•  

1

ISREAL’S HISTORY BRIEFLY SKETCHES

Bi a o baso, lekunrere, itan Isreali gege bi a ti fun wa ninu Majemu

lailai ni opin si akoko merin, ti a le fi koko oro merin ranti won, okokan won

si bere.

A. Ekiyesi aworan isale yi ki o ye ki o si yewa.

AKOKO AKOKO

OMINIRA NINU

ORO

AKOKO IDA DE AKOKO

IGBEKUN

470yrs

Pentateuch

450yrs

Joshua

Judges

Ruth

500yrs

1 & 2 Samuel

1 & 2 Kings

1 & 2 Chronicles

160yrs

Ezra

Nehemiah

Esther

1. AKOKO IPAGO:

Akoko Ipago, o bere lati ipe Abraham, Oludasile orilede titi di akoko ti

orilede won fi wo ilu Kanani labe idari Joshua akoko toto 470 years,

ekunrere itan ti a se alaye re ninu Pentateuch.

2. AKOKO OMINIRA NINU ORO

Lo bere lati igbati won ti wo ilu Kanani labe idari Joshua, titi di akoko

ti won fi de oba won akoko lade Saulu, akoko toto 450 years, itan re laso

lekunrere ninu iwe Joshua, Awon onidajo ati iwe Ruth.

3. AKOKO IDADE

Akoko idade beere lati igbati won ti de oba won akoko lade, Saulu, titi

di akoko igbekun awon ara Babiloni, akoko toto 500 years, ekunrere itan yi

ti aso ninu iwe 1 & 2 Samuel, 1 & 2 King, 1 & 2 Chronicles.

4. AKOKO IGBEKUN

Akoko igbekun pelu imu padabosipo lo bere lati igba igbekun awon

Babiloni titi de ibiti itan majamu lailai pari si iwe Malaki, akoko to fere to

160 years Ekunrere itan re wa ninu iwe Ezra, Nehemiah, Esther.

IGBESE GBOGBO FUN ISREAL

Olorun bi Oba

Ominira ninu Oro

Won ko Olorun sile Olorun bi Oba

won ndade Imubosipo

Igbekun

•  

2

IWOYE WOLI NI ONA MERIN

A

Akoko

Woli

B

Igbekun

Babiloni

C

Kristi

D

Ijoba

Egberun Odun

(a) WOOLI:

Awon Wooli a ma wo ojo iwaju won a si soro nipa o un ti won ri, nigba

miran won a ma bojuwole wo awon ese, eyi ti o gbile nigba ti won gege bi

abala akoko bi aworan oke yi ti se so.

Lehin na awon woli yio woye ojo iwaju won o ki yesi ojo ti a oko orilede

won ni igbekun lowo awon ara Babiloni. Won o si soro nipa isele abani leru

ti o un bo wa sele gege bi abala ikeji aworan yi ti se fihan.

Lehin eleyi awon Wooli atun ma wo jinna rere si ojo iwaju, won o si

soro nipa Messiah won to un bo wa gege bi abala iketa aworan yi ti se a fi

han.

Awon Wooli won se afihan Kristi ninu ihinrere oni pele meji

(a) Messiah ti yo wajiya

(b) Messiah ti yio wa joba Isaiah 51 vs 11, 1-6

Ona meji ti Kristi yio gba fi ara han yi ti ijiya ati ogo, ailera ati Agbara,

oni i se pelu aditu ti oda o kan woli gan laamu I Peter 1:8-12

•  

3

AKOKO AKOKO

IFARAHAN IFARAHAN

JESU LAKOKO

JESU LEKEJI

AKOKO IJO

• 4

Ona abayo si aditu yi lo nise pelu bi majemu titun se siso loju oro naa

nipa wiwa Kristi lee meji. Wiwa Kristi akoko yio je irapada nipa ijiya, nigbati

wiwa re lee keji yio je lati joba ninu ogo, eleyi ni ase afihan re ninu majemu

titun.

IFIWERA LAARIN AWON WOOLI AGBA MERIN ISAIAH, JEREMIAH,

EZEKIEL, DANIEL

A o ri awon eniyan mererin yi ni ona ti oyato si ara won, awon okunrin

wonyi yato, si ara won awon iwasu won yato ni isowo kowe erongba ati

ipinnu, a ti pe akoko ti won so asotele won gan o yato si ara won.

KINI AN PE NI IRAN?

Iran tumosi lati ri nkan tabi lati ri nkan siwaju. Iran je ipa lati ni oye

anile nipa eto tabi isele to un bo wa. Ni oye pe abi o lati mu erongba kan se,

si sawari erongba yi ni a npe ni iran. Nitori na ale se alaye itumo iran gege

bi sisiso loju eto ati oke wa, bi o se ni ibasepo pelu orilede kan egbe awon

eniyan kan tabi aye eniyan kan, iran je oju inu si eto Olorun fun aye re.

Iran atoke wa oju aworan wiwo lo, sugbon aworan to darapo mo

erongba iran na ti a mu papo mo itara o kan, oju inu ni ipa lati ri nkan jinle,

nigbati oju ookan je lati ri nkan saaju.

PATAKI IRAN

Iran se Pataki ninu aye onigbagbo o ma fo pin si igbe aye ilakaka

(Nigbati oba sawari eto Olorun okan ma lakaka ni) eleyi ri be nitori pe

Olorun yo fi agbara fun o lati le sise ni agbon ti o yan fun o lati le sin. Nihin

yi ni o ti fi irorun se oun ti o waye wa se, ti erin yio le gba enu re kan ni

gbogbo ona.

Iran re ni yio fun aye re ni iduro sinsin. O ma bi o un lo. O ni ilepa ati

erongba fun, pelu ipinnu okan to le; ko ni dabi eniti okan lu afefe lasan, ise

re yio yato ihuwasi re na yo yato, awon igbese ti o ma gbe yo yato, awon

miran le ma teriba pelu iji eko won le ma se oun ti oba wuwon ki won si ni

aseyori ninu awon nkan na, sugbon gbogbo nkan wonyi ko ni mi o lokan.

Iran re yo gba o lowo lilo si ibikibi ti o ba wu o tabi ki o tele oun ti

awon elomiran nse. Iran re yio fun o ni itejumo to danmoran yio fun o ni oye

eniti o un be loju ise iranse atoke wa.

Awon ti won ni ran ni a o to mo omo ogun Olorun won o je awon

eniyan ti won ma ibiti won nlo, won o je awon eniyan ti won ma ise iranse

won ti won si nse pelu agbara esin, eniyan to un fese rin kole dije pelu eniti

• 5

oun gun esin, iran re yio fun o ni esin lati gun tabi pe iran re ni esin to o

gun Joel 2:4.

Awon omo ogun Olorun yi won je awon eniyan ti won ni iran Pataki,

won je awon eniyan ti won o teju mo ise iranse won. Won o teju mo ona lati

mu ise iranse won wa si imuse. Won oni ti arawon, olukuluku yio tele ipa

ona tire, ipe re, won o ma sise lototo sibe lapapo si ilepa kan Joel 2:7-8.

Ko si eniti o maa fun ara re ni iran gbogbo iran tooto ma un wa lati

owo Oluwa, o dara fun wa nihin yi ki ani oye oun ti o wa larin itara okan ati

iran, Olorun lo ma na fun nini ran nigbati itara okan ma un waye lati owo

eniyan. Iran ma un wa lati oke orun ni igbati itara okan lasan ni orisun ti e

ninu aye.

Itara okan ma n je jade lati inu ipongbe aye lati se oun kan dara ju ti

elomiran lo. Lo po igba itara okan lasan yi ma un wa lati inu okan owu jije

ati ipoungbe fun agbara ati idanimo. Ipoungbe yi jinle lokan awon eniyan to

be ti won fi tejuwon mon awon afojusun won ti won si jade lati ri awon nkan

gba mu nipa lilo gbogbo awon ona buburu alumokoranyi awon eniyan ti

itara okan ba dri won, won le pa eniyan won le pa orilede tabi ilu run, won

le ti awon elomiran subu lati mu ilepa okan won se.

Ko si eniti o le fi ara re sinu yara ise iranse, Olorun ni eniti o ma un fi

awon omo re sinu yara ise iranse. Olorun ti se agbekale olukukuku eya ara

gege bi o ti wuu. Olorun ni gbogbo ase lati fi awon eniyan re si ibiti oba wu

I Kor. 12:28, Efesu 4:11.

Olorun ma n fini sipo asifi awon iranse re sibe lati se amulo ipa tabi ki

won o sun lai lo ipe won. Olorun ma n fun ni ni ojuse a si fun ni ni ebun ti a

o fi se bi Oluwa ba ti fun ni Oluwa kii gba pada I Kor. 1:26-29, Romu 11:29.

Ipa ara re, bi eniyan kole mu o pe oju osuwon ise atoke wa, ma se ro

wipe mimo oro so re tabi ipo imo eko giga ti o ni ni idi ti Olorun fi pe o si ise

iranse iwasu, Olorun yio pe o lati inu ailera re ko le gbekele ipa re fun ise

Re. Olorun pe o lati inu ailera re, ki o le mo Olorun bi o ti ye ki o si le

gbekele bi o ti ye.

Iran le je oun ti a fi nu so tabi ki o fi ara han ninu awon aworan tabi

mejeji. Ala kii se iran sugbon a le so iran di mimo lati pase Ala, Olorun yio

ba o soro gege bi ipele oye re.

Ere fun ipe giga ti Olorun pe gbogbo eniyan ni Ade, Ade yi ni osi ma

un gbeni gun ori ite, gbogbo iran tooto ni o ma un gbe eniyan gun ori ite,

nitori na o je ara re ni gbese ojuse lati ri iran re dajupe o je ojulowo ki o to

bere si lepa. re Habakuku 2:1-4.

• 6

Iran ti o ba je ti Oluwa ki yio fi aye gba iyapa tabi ipinya nitorina

kiyesi, otito akoko ti agbodo fi opin si iyapa ati fifa ijo ya ninu awon ijo wa

gbogbo, nigbati iran re baje ti Olorun yio se to ona Alafia fun o lati jade lo ni

akoko re.

YIYIRI IRANWO

Iran ti a o yiri re wokiji se iran ti o ye kieniyan lepa re, oro ti a o yiri re

wo kii se oro ti eniyan le gbekele, oju opo kan nbe ti Olorun ti se eto re fun

eniti a pe, Olorun lodi si ki eniyan ye kuro loju opo yi boya so tun tabi losi.

Ayika wa yi okun fun opolopo ohun, niwon igbatiran nise pelu ona

ibani soro kan tabi omiran, o ti di dandan ki ani idaniloju eniti oun be leyin

oun ti agbo, kii se gbogbo hun ni hun Olorun, ojulowo oun Olorun wa, ohun

eniti inu eniyan wa, beni ohun esu na wa pelu, Eyokan soso ninu re ni o se

simi le ti o si se gbekele eleyi ni ohun Olorun.

ISE IRANSE NA

Igbe aye alase yori ni a kii diwon re nipa awon oun elo to kojo be na ni

akii fi bi eniyan ti gbajugba ja se osuwon aseyori re. igbe aye alase yori oni

se pelu mimu ilepa orun fun aye eni se ati mimu ayanmo Olorun fun aye

wa, wa si imuse, gbogbo eniyan ti abi nipase Olorun ni eto fun aye re wa lati

oke wa, beni Olorun ni awon eto fun aye re, won ti wa nbe, ki o to di atunbi,

won duro de pe ki o dese won inu ijoba Olorun ki o si dese wo luu awon eto

yi Jeremiah 29:11.

O je ojuse re ati se awari awon eto ti Olorun ni fun o yi ki o si dese

wonu ojuse atoke wa re, se awari ise, ti Olorun yan fun o lara re o o si ni ise

iranse, ise iranse kii se ala tabi isipaya, kii se oye tabi ipo adari ti eniyan nje

ninu ijo agbegbe. Ise iranse ki ise akojopo egbe awon eniyan tabi egbe

lawujo nitori na ise iranse ni ale se alaye itumo re gegebi ojuse atoke wa ti

afi le eniyan kan lowo lati owo Olorun gbogbo eniyan ti Olorun pe ni o fun

ni ojuse kan lati se, ope Mose lati gba Isreali kuro loko eru ni Egipti, a pe

Joshua lati dari awon eniyan losi Kenani, Oluwa pe Gideoni lati gba awon

eniyan kuro lowo awon ara Midiani, ope Dafidi lati je oba, ati Isaiah lati je

Woli gbogbo iwe mimo ni okun fun awon ti a ti ati pe jade ti won se ojuse

pataki kan tabi ominiran.

Ise iranse je ise iriju, sise ise isin gege bi iranse lati gba ase eniti o ga

ju ni lo jade, ise iranse kii se arose tabi imolara tabi eru wiwo, o je sise ojuse

ti a fi leni lowo, ise iranse je ifojurinju ti eniyan ni pelu Olorun ti o si jade

lati pin eri re pelu awon eniyan Olorun. Ise iranse ko pin sori pepe nikan

• 7

tabi sinu iwasu gege bi o ti wa, kaka be ise irnase o tan ka gbogbo abala aini

awon eniyan.

Ni bi gbogbo ti aba ti nilo idasi Olorun ati mu ihinrere ijoba Olorun

gbile si, Olorun a maa ran awon eniyan ti o je onigbowo re lati duro soju

Oluwa ki won si fi agbara Oluwa si ise ni ipo re.

Nitorinaa ise iranse ko ma dopin sori pepe ni kan o je sise amulo

alumani a toke wa lati se ise atoke wa ti a fi si ikawo eniyan.

IKILO

Mase bo sinu pa npe iwa ope nipa fifi ara re we elomiran, se awari

eniti o je ki otewo gba ojuse re, Ayanmo re ni lati je eni ologo ninu ipe re, se

aware re ki o si duro sinu re, gbogbo ipe Olorun ni ipe ti oga. Filipi 3:14

gbogbo ifini sipo ni ifini si ipo giga, pelu ete a ti se eniti a pe logo ni gbehin

Romu 8:28-30. Mase kegan ara re tabi ipe re, mase yabara si oju opo

elomiran, bi o ba ti se awari ipe re duro ti titi o fi di irawo ayanmo re ni lati

di irawo ti oba ti duro ti ipe re.

ERE FUN IPE GIGA

Ijagudu kan nbe ti aso mo gbogbo ere laisi ilakaka ko si ere, Paulu

nlakaka oun sure o sin nja Filipi 3:13-14Paulu ni idaniloju pe ere kan nduro

de oun. Ko iran to le wa si imuse fun ara re nitori na sure. Ma lo se ayo

juran si ise iranse fun ara re awon elomiran, paapaa ti won ba mo, ri le igbo

fi won sile fun Olorun iwo ko ni ope won, mase je ki bi awon miran se un

sure ije kana asoni kii gba ere, nitori naa maje okan, asoni tabi a so asise,

eyi ni ere ije to pe fun okan tara ati t’emi o le marorun.

Sugbon tesiwaju wa siri Oluwa ninu ise, f’arada o nu gbogbo lakaka

titi ti o fi ri ere gba. Filipi 3:7-14, I Timothy 4:1-8, 2 Timothy 3:10-end.

Gbogbo iranse lo gbodo ni ise ti a ran, iranse ti ko si ise, ti aran elewu

eniyan ni 2 Samuel 18:19-33, (Haiwasi ti o sa ere lasan) O gbodo mo oun ti

a fi ran o lafiku si mimo oun ti o ma wasu o gbodo mo ibiti o ti wasu naa,

Jona o mo rile Tasisi lati wasu kaka ko koju si Ninefe o si pari irin ajo re

sinu ikun eja fun osan meta ati oru meta. Jona 1:1-17,

Titi di igba ti ofi lo, si ibi ti Oluwa ran o lo okan wa bi eniti oun lakaka

lasan ni nigbati oba wa ni ibi ti Oluwa ran o si ipese Eledumare yio to o wa,

Awon orisi Ilekun meta ti o gbodo koko si saaju fun eniyan.

1. Ilekun oro toja gara tabi ohun sisi

• 8

2. Ilekun igbagbo: Ilekun igbagbo yi ma un si ni ona meji, akoko si odo

eniti oun wasu ki eni na gbagbo ninu oun ti oun so, ekeji ni ilekun

igbagbo fun awon to ngbo iwasu wa.

3. Ilekun ise iranse: Se ari gbamu awon ilekun meteta yi o osi je eniti o

muna doko ninu ipe re.

IFAMI ORORO YAN NINU ISE IRANSE

Ifami ororo yan Olorun se Pataki ninu ise iranse, ifami ororo yan ninu

ise iranse dabi epo ninu oko ayokele eyiti oko kole se alainilo re.

Ifami ororo yan kii se imolara ipa ni ko so un tole juse lai si ifami

ororo yan, ifamiororo yan nin o ma un mu ki ise osese, ise iranse ko le laipa

laisi ifami ororo yan, ko si oun ti Oluwa pe o si lati se ti o le sese lai si ifami

ororo o ma un pese ona abayo si gbogbo isoro eniyan, bi o ti wu ki ole to tabi

ki ojo isoro na gun to ninu itan.

Ise iranse je ojuse atoke wa nitorina o nilo ipa atoke wa lati le se, ifami

ororo yan ni ipa ato kewa ti o le mu ki ise oseese, ni Isreali kosi oba to ma

nu gun ori ite laisi ifami ororo yan, be na ni o si ri loni, kosi eniti o le gba

aye re ninu ise iranse laisi ifami ororo yan, Awon Aposteli o le gba aye ipe

won titi di igba ti afi gbe agbara atoke wa wo won Act 2:1-4, I Samuel 10:1-

11, Psalm 92:10, Isaiah 10:27, Isaiah 61:1

Ifami ororo yan ninu majemu tuntun na ni a npe ni ifami ororo yan

Emi mimo ti o ma un fun ni oye (I John 2:20, 27, ifami ororo yan ko wa fun

awon oba, Awon Alufa ati awon nnkan owa fun gbogbo eniyan to gbagbo

ninu Jesu Kristi.

Ifami ororo yan eyi ti a nsoro re nihin yi kii se ojuse, ki se oun ti ale

gbe lowo lode, o je oun ti odi mo ti o si so arare mo aye eniti Olorun lowo si,

ifami ororo yan je oun atoke wa ti Olorun fi ma un ku aye eniyan lati so iru

eni be di eni atoke wa, (To mu jki oje alaba pin ninu gbogbo ipa ati agbara

eyiti Olorun fin sise) o je ise ase jade to Emi mimo nti un aye eniyan se, o

ma un dagba jeje lati inu eniyan lati ja ajaga ese ajaga aisan, ati ajaga esu

ninu aye awon elomiran. O je agbara Olorun ti o fi agbara mu awon eniyan

lati teri awon aya won ba, ati bakanna eekun won fun Jesu Oluwa bi Iranse

Olorun se ma soro iye fun awon eniyan re.

Ifami ororo yan a ma fi ipa mu ki eni ona orun apadi o si yio si ge oja

irin si meji, yio mu ki ewon iwa ika kodi yiyo, yio so okunrin alagbara ile di

yepere yio si tun awon ounde si le ifami ororo yan ni o ma unnja ajaga.

• 9

I Samuel 26:9, 2 Samuel 22:51, 2 Kronika 6:42, IKing 19:16, I Korinti 1:21,

I Samuel 16:13.

WOLI ISAIAH

IPO RE LAARIN AWON WOLI

Isaiah ti oruko re tumosi igbala Jehovah, oun ni akasi eniti o to bi ju

laarin awon woli ti oko iwe awon. Ojuse re gun to akoko toto 70 years lati

odun 792, si 722 BC osi sebe gun ju gbogbo awon asotele ti awon woli yoku

lo.

Asotele re guu ju gbogbo awon asotele ti awon woli, nitoto Isaiah ju

awon woli yo ku lo osoro nipa wiwa Kristi akoko ati elekeji, apere awon eleyi

ni ale ri mu iwo Isaiah 7:14, Isaiah 9:6, Isaiah 11:1, Isaiah 12:2, 40:3,

Isaiah 53.

AKOKO TI OGBE IGBE AYE RE

Gege bi atika ninu iwe Isaiah 1:1, Woli yi so asotele ni akoko ise ijoba

Ussiah, Jotan, Ahasi ati Hezekiah, Isaiah je akeegbe pelu Woli bi Hosea ati

Mika (Mika 1:1, Hosea 1:1) akoko ti Woli yi fi so asotele ni opawo le adota

odun Ijoba apa ariwa, bi o tile jepe iwasu re si apa gusu isreali ni.

Ni akoko yi ite isreali nse ojojo ese won sin pafo ninu ese bakanna ni

ori pelu Judah fun aka gbadun itan Isaiah eje ki aka iwe oba keji 19, 20, 2

Kro. 26, 32, Isaiah 36, 39.

ITAN IGBE AYE RE

Die ni a ma ninu itan igbe aye Isaiah, atenumo ise iranse re ati iwasu

re ju aye oun fun rare lo, o un ti a ma nipa re o un be ni Isaiah 1:1, ese

bibeli yini oje ki a ma pe Isaiah je Omo Amosi. Itan awon Ju kan so wipe.

Woli Isaiah je eniti o wa lati iran oba, oni ibatan Oba Ussiah ni.

Awon ikowe re se afihan re pe osese ki Isaiah ni imo eko ti o dara,

Isaiah gbeyawo, iyawo re, paapaa na je woli Obinrin ti oruko Omo re sije,

oruko ti ogun ju ninu oruko ninu Bibeli (Isaiah 8:3) Mahershalai-hashbaz ti

itunore je (eniti yio yara lu ikogun nipo unpo) Omiran tun ni ikogun paja

wiri).

IHUNWASI RE

• 10

Isaiah je eniti oni igboya eniti kii beru ti o si je olotito, patapata, oje

eniti o le femi in iku ti kii si gbojege pelu aisododo. Isaiah nsogo ninu anfani

ti o ni lati ba orilede re soro ni ede ti oja gara, ti o si fi han won bi aye won

se ri ni iwaju Oluwa, ko fararo lati koju oba buburu ni ti o si so otito ti ko fe

gbo fun un Isaiah 36:1-8 kosi awujo awon eniyan ti o bo lowo awon oro lile,

ati oba, ijoye awon eniyan gbogbo Isaiah 3:16 koyo awon woli ati awon

alasotele eke sile.

• 11

IPE RE

Isaiah ti gba ipe si nu ise iranse woli lati igba ewe re gege bi ori 6 ti se

afihan re. Ninu ipe re ase akiyesi igbese mefa ti gbogbo okan gbodo gbe ki

won to pada di iranse Olorun to wulo.

1. Ogba iran Olorun. Isaiah 6:1-4

2. Iran yi ni o fun ni idaniloju ati ijewo ese re. Isaiah 6:5

3. Olorun fun un ni idariji ati iwenu mo. Isaiah 6:6-7

4. O gboti Olorun un pe fun osise Isaiah 6:8

5. O jowo ara re fun ise isin Isaiah 6:8

6. Olorun won ala ise re fun Isaiah 6:9-13

Lati igbayi lo ni Isaiah ti bere si ni sin Olorun re pelu igboran pipe.

IWE ISAIAH

Kaso lekunrere ipin nla meji lo wa ninu iwe Isaiah, ipin abala mejeji yi

nbe larin ori 39 ati 40. Ninu gbogbo abala akoko idajo ni oro ti opoju lori

Judah ati Jerusalem lori igbe aye ese won ati idajo lori awon orilede ti won

je alatako awon eniyan mimo, nigbati abala ipin keji ni se pelu itunu ojo

iwaju.

ISAIAH IWE NLA

Iwe Isaiah ni ale se ayewo re ni awon ona wonyi ni ibamu pelu gbogbo

bibeli.

1. Gbogbo iwe bibeli je 66 awon ori to wa ninu iwe Isaiah na je 66.

2. Ipin nla meji ni o wa ninu bibeli majemu laelae ati majemu titun.

3. Awon iwe 39 ni o wa ninu iwe majemu lailai, ipin nla akoko ti iwe

Isaiah oni ori 39.

4. Iwe 27 ni o wa ninu majemu titun, ipin keji iwe Isaiah na ni ori 27.

5. Koko oro to gbile ju ninu majemu lailai ni ofin, koko oro to gbile ju

ninu majemu titun ni ore-ofe. Bakanna ninu iwe Isaiah abala akoko

re koko oro to gbile ju ni idajo lehin na abala keji koko oro to gbile ju

mu re ni itunu.

ISO WO KOWE RE

Isowo ko we Isaiah oga osi lewa

1. Ori kinni gegebi akawe

2. Esun-tabi ifisun v1-9

3. Ideruba tabi ihalemoni vs 10-15

• 12

4. Oro iruni soke tabi rironi vs 16-24

5. Ileri nipa iwenu mo ati ibukun vs 25-31

LILO EDE

Ona ti Isaiah gba lo awon akanlo ede je eyi ti oyato ninu isowo kowe

re, bi aba ki esi ori kinni ese keji, ase afihan gbongan ile idajo, Olorun npe

awon orun ati aye lati joko bi awon onidajo ki won si teti sile si esun ti oun

ni si awon eniyan oun.

Ni ese (5) karun, Olorun yi ju kuro lara awon onidajo osi baa awon

orilede soro tara vs 5-20 jowo kiyesi bi gbolohun oro na se yipada ninu awon

ese naa.

Ninu ori karun si ikefa Oluwa soro nipa orilede na gege bi omo

alaigboran. Sugbon ni ori 5 atoka si orilede yi bi ogba ajara lehin na ni

Oluwa so nipa idajo to un bo wa si ori won.

ORO TO KORO TO UN PANILARA

Awon oro kikoro to panilara ti Isaiah so ni agbodo gbojufo bi aba un

kiyesi isowo ko we re erongba re ni lati yo awon eniyan kuro ninu ese won

paapa julo ese iborisa.

Fun apere ori 40 ati 41 nigbati Isaiah nse afiwe Eledumare re bi eniti

oni ife julo ti osi je ologbon julo, Isaiah 40:10-18 eniti won ti yipada kuro

lehin re ti won si ti yi sehin orisa ti afi owo mo Isaiah 44:9-19, Isaiah 40:18-

20, 41:6-7.

AWON OUN TI O WA NINU IWE NA

Litoto yio je oun ti o soro mu ise bi eleyi lati lese alaye, tabi lati tumo

ori iwe kookan, awon eko yi ni ase agbekale re, ju lati so bi asele ka awon

iwe woli ki a si ni isipaya oro Olorun.

Abala ipin kinni iwe na fun wan ni akosile lori awon idajo ti o wa si ori

awon eniyan ati awon orilede ti won je ota Juda ori 13:39.

Abala ipin keji tin se ori 40:66 se afihan itunu won.

OTITO NLA ATI ALEFISISE FUN AYE ARAWA

Lati inu awon eko ti emi ati ifi sise, eyi ti iwe kookan ninu bibeli fun

wa, odabi enipe otito nla kan to tayo o wa ninu awon iwe kookan eyiti ale lo

fun aye ara wa fun iranwo ati imisi ninu irinajo wa ojo jumo.

• 13

Gege bi iwe Isaiah, a wa na pelu, lopo igba ni Oluwa ma un ba wa wi

pupopupo fun awon aisedede wa gbogbo gege bi oti ba awon omo Isreali wi

awon akoko to so oku ati akoko to ninilara ma un wa ninu aye enikookan

gege bi o ti wa ninu aye orilede Isreali, awon ota wa po ti won si ni agbara

gege bi awon ota Isreali, sugbon nipa agbara Olorun wa, ise iranse Kristi ati

iwa laye Emi mimo loorekore, ki Olorun maje ki awa na bi omo Olorun ni

igbekale ninu ara wa ati ibukun bi Israeli ti se.

JEREMIAH WOLI

Larin awon irawo ninu Majemu lailai, ko si oruko kan ti o tan to ti

Woli Jeremiah, Jeremiah eyiti oruko re tumosi Oluwa gbemiga abi gbigbe

Oluwa ga, oun ni amo si woli elekun ati woli onirobinu je okan, ko sunkun

nitori iyiriwo re bi won ti buruto o ni sugbon oun sunkun nitori ese awon

eniyan re.

Ni gbogbo agbon Jeremiah yato si Isaiah, Isaiah gbe ni nkan bi ogorun

odun siwaju igbekun awon Juda, sugbon Jeremiah oun gbe loju ese siwaju

laarin wahala ati laasigbo ti okehin.

Isaiah so asotele nipa idajo to un bo wa ayafi ti orilede na ba yipada si

Olorun sugbon ise iranse ti Jeremiah nto je Pataki si Juda ni lati fi to orilede

naa leti pe idajo won o ti ku si dede ati pe Olorun ti ko won ko si si oun ko

un ti o le gba won lowo ijiya ti won ye fun.

AKOKO TI OGBE IGBE AYE RE

Ka iwe awon Oba keji ori 22-25 bi eniyan baka itan nipa akoko ti

Jeremiah gbe igbe aye re enu koni yawa wipe Olorun koni fi arada mo fun

orilede yi, jakejado iwe Isaiah Olorun ti so gbogbo oun ti ole so lati pa orilede

naa ma lowo iparun. Sugbon won ko gboran. Nitorinaa nigbati oun Isaiah

dake, Olorun paapa dake fun ogota odun, (60 years) ni akoko yi Oluwa ko so

oro kankan, Oluwa duro si apakan lati woo boya idakeje oun yio mu ki

awon eniyan na ronu nipa oun, sugbon orileede na tesiwaju ni ona ti o

lagbara sinu iparun Isaiah ati oba rere ni fere ma fi mori le ibi isimi won,

nigbati iborisa ati akaimaye iwariri to si tun tesiwaju larin ile na labe

isakoso Manase okan lara awon oba buburu ti Juda ti ni. 2 Kronicle 33:1-

20.

IWASU JEREMIAH

• 14

Iwasu Jeremiah je iwaasu ti gbogbo eniyan ko tewo gba ise iranse re

ni lati kede leti Juda pe Olorun ti ko won sile ati wipe Olorun ti mura tan

lati se asiporo ipo ijoba won ti ayeyi eyi ti o ti s ileri re fun orileede ti ayanfe

yi lati fi si owo awon keferi Lk 21:24.

Akoko awon keferi yi bere ni gba akoko igbekun awon isreali ti won fi

ko Juda ni gbekun lati pase Babiloni titi di igba ti Jesu yio fi pada wa ninu

ogo re. eleyi je lati odun 606BC, ami yio siwa ninu orun ati ninu osupa ati

ninu awon irawo ati lori ile aye, irunu lori awon orilede ati ida, jinnipin boni

ati okun ati afefe yio ma buramuramu.

Ranti wipe Mose ni nkan bi egberun odun seyin ni oti so asotele ni

gbati ori nkan wonyi ni o ti so asotele o si ti ki lo fun wn nipa igbekun na

Deut. 28, Leviticus 26:18-22.

IPE JEREMIAH

JEREMIAH 1

Jeremiah ti gba ipe sinu ise iranse woli nigbati o je odo, ipe Jeremiah

wopo ju ti Isaiah lo. (Isaiah 6) Jeremiah ko ri iran omi didan kankan ko ri ite

be ni kori se afininu oun kele ni Olorun ba omo kunrin-ni na soro ti sigbe

ise re ti o le kale fun ti osise ileri lati wa pelu re ka iwe Jeremiah 1:1-10.

1. O je ipe siwaju bi Jer. 1:1-5

2. O sun ra ki fun ise naa nitori ti o je odo alainiriri Jere 1:6

3. A o gba aye fun ki o mori ninu kuro labe isena Jer. 1:7.

4. A se ileri abojuto lati oke wa fun. Jer. 1:8.

5. O gba ifowoto Olorun fun rare o si gba iwasu atoke wa. Jer. 1:9

6. Ihuwasi ise re ni ase akawe fun Jer. 1:10

Ise Jeremiah je apapo iwo pale ati atuko, Olorun bere loju ese pelu

odomokunrin to bere loju ese yi nipa apere vs 11-16. Olorun kosi fi pamo,

awon inunibini ti woli yii yo dojuko lati odo awon oba, ijoye, alufa ati awon

eniyan Jere. 1:18-19.

ITAN IGBE AYE RE

Ninu itan igbe aye Isaiah die kekere ni afi to wa leti sugbon ninu itan

igbe aye Jeremiah ni aso opolopo fun wa.

Jeremiah je omo Hilkiah okan lara awon alufa ti ogbe ni Hanatoti ilu

kekere ti oje ibuso die si apa ariwa Jerusalem, ni ibere pepe igbe aye re

Olorun so odi mimo fun Jeremiah pe ki yo duro ninu ipo Alufa irufe eyi ti

abi sinu re, sugbon yio duro gegebi woli fun Olorun re. Loju ese ni Jeremiah

• 15

ti gba ise woli lekunrere atipe fun ogoji odun ni oti duro bi asoju ati

agbenuso fun Olorun.

Jeremiah ni igbe aye ti ko ladun ti ko ni ayo to buruju ti awon woli yo

ku lo, iwasu re je eyi ti o ma nru inunibini soke ati owo awon orilede re ti

won mu su ese bi eni won mu omi pelu awon Oba, awon Ijoye, awon Alufa,

awon Oloselu ati awon woli eke pelu.

• 16

WOLI INUNIBINI WOLI JEREMIAH

1. INUNIBINI

Ose awa ri re pe awon alaba gbe oun ati awon ibatan oun won de

paunpe iku sile fun yaje re. Jer. 11 vs 18-23.

2. Awon eniyan fi ahon won lun: Won si ko oro re sile bi oti se duro ni

igboro Jerusalem bi o ti se un wasu oro Olorun fun won. Jeremiah 18:1-19

3. Adun koko mo, nigbati ogoke lo si Tempili lati lo wasu: awon

alufa, awon woli eke to lowowo pelu awon eniyan ki won le mu ki won sifi

iku dun koko mo. Jeremiah 26vs1-10, vs 11-16 nigbati oso asotele pe ile na

yio dabi Shilo igboro re yio sidi ahoro.

4. Leralera ni ati ma inu Tubu, o ma si iru fe wahala eyiti yoo daju ko

nitori pe Olorun ti so fun wipe ise-iranse re koni leso. Jeremiah 16 vs 5-9.

Jeremiah ko gbeyawo beni kobi omo gege bi ati se alaye re ni,

Jeremiah 16 vs 1-4 ayere gun bi owo aso, okun fun ibanuje ati iji. Olorun

gbe aye re kale larin kosese meji, eyi tumosi wipe aarin ina meji ni agbe aye

re kale si nitori idamu ti Jeremiah la koja ofi ojo ibi re ati eto re re Jeremiah

20 vs 13-18, 20 vs 7-9.

Jeremiah ni ore kan alabarin ati akowe re eniti anpe ni Baruku”

Jeremiah kilo fun awon eniyi titi ti awon ara kadia fi kowon lo si igbekun,

awon ti okun ninu won ni Jeremiah kilo fun won sugbon awon naa ko sile,

won si takun si ilu na titi ti awon ara Kadia fi je oba lori awon ti ose ku ti

won si fi ipa mu Jeremiah nibe lati tele won nibe ni oti kun bi aje ri kun.

AGBEKALE IWE RE

Jeremiah bere ise iranse re ni odun 13yrs ni ijoba Josiah, ni nnkan bi

60yrs lehin iku Isaiah oje oun ti osoro lati fun wa ni bi iwe Jeremiah ti se

tele ara won, nitori pe ohan gbangba pe awon ori yi kotele ara won gege bi

akori re ti ri. Akosile awon itan ninu iwe Jeremiah ni kotele ara won sugbon

aleri itokasi re nipa akosile awon iwe awon oba, bi awon oba akoko na se

tele ara won niyi:

1. Josiah

2. Jehoiakimu

3. Sedekiah Jeremiah 1 vs 1-3

Ipin awon ori iwe Jeremiah gege bi awora isale yi le je iranlowo lati mo

bi iwe na se tele ara won ati lati ni oye re lekun rere.

•  

17

IWE JEREMIAH

Ipe woli

Chapter 1

Awon iwasu ti

aso siwaju

isubu

Jerusalem

Chapter 2-38

Isubu

Jerusalem

Chapter 39

Itan

awon ti

ose ku

Chapter

40-45

Awon

orilede

chapter

46-51

AFIKUN 52

AWON OHUN TI OWA NINU IWE NAA

Ako nu awon iwe na je mefa lapapo.

1. Ipe Woli

2. Awon iwasu ti ara siwaju isubu Jerusalem Chapter 2-38

Lati inu iwoye awon eniyan awon iwasu Jeremiah yii je eyi ti awon

eniyan ko fi ara si rara ti osije oun ti oun ri won lara nitori pe awon eniyan ti

jinle ninu ife si ese eyiti won pinnu pe awon ko ni koo sile. Kakaki awon

eniyan yi ni okan ibanuje ki ikilo si to won wa awon woli eke nfi erin pade

awon eniyan ati oro itujuka, ti won sin wipe Alafia Alafia nigbati ko si Alafia

Olorun wipe Alafia ko si fun oluse buburu, ba wo ni oro ti se ri lori, opo awa

onigbagbo ode oni ti awon na dabi awon ara Juda won ni orisa owo, oge,

igbadun, fifi aye gba ife inu ara eni, oniwasu ti oba benu ate lu iwa won yi o

di oniwasu ti o gbajugbaja.

3. Ori 39 se akawe isubu Jerusalem ati igbekun Juda ti o pari: ma

gbagbe pe akoko awon keferi lati igba igbekun ti awon ara Babiloni fi ko

awon ara Juda ni igbekun titi di igba ti Jesu yio pada lekeji ninu ogo.

4. Ori 40-45 lati inu awon ori won yi akiyesi awon inkan meji

i. Jeremiah si je olotito si Olorun ati si awon Ju gege bi ise re siwaju ati

lehin igbekun.

ii. Awon Ju sije olori kunkun sibe ati alaironupiwada.

5. Ori 46-51, Awon ori yii kun fun awon asotele eyi ti aso si orile awon

orile lodi awon ti won se lodi si awon ti Olorun yanfe.

6. Ori 52, Je atunyewo igbajoba ati igbekun Juda.

• 18

ISE OWO KOWE JEREMIAH

1. Ikoni nipa apere

Jeremiah olo ona ikoni ti olagbara lati fi itoni sowo ose apejuwe awon

apere iru eko alapejuwe yi ni aleri ninu awon ese bibeli wonyi.

a. Apere amure aso ogbo: Olorun fihan pe oun ti ra Isreali ni iye kan ki

won le je fun iyin ati ogo re gege bi aso ogbo daradara. Sugbon igberaga

Isreali ati ife inu re ti mu ki Olorun ran won lo si Babiloni gege bi aso ogbo ti

obaje ti kosi dara fun oun koun. Jeremiah 13 vs 1-11.

b. Apere amokoko ati Amo: Isreali ni oun elo ti obaje ni owo amokoko ti

o baje, oun ni kokoro ti osi oro asotele yi, sugbon Jehovah yio tun se ni oun

elo ologo lekan si. Jeremiah 18 vs 1-8

1. Eko ti ari ko lara Jeremiah nipa

- Ogboran

- Ogbe igbese

- Oro Oluwa too wa

- O lo sile amakoko

- Nibe ni emi omu o gbo oro mi

- O si so kale lo (Igboran)

- Woo Amokoko nmo ise kan lori keke

- Ohun elo amo baje lowo amokoko naa

- O ma ohun elo miran

- Bi o siti ri ni oju amokoko lati moo

c. Apere ti ikosile: Ami oro amokoko ni won pari ni bi yi Jeremiah 19 vs

1

d. Ami ti oko Hanameeli: Jeremiah ni igbagbo ninu asotele re lori

imupadabo sipo Juda ati imubosipo Isreali to un bo wa. Jeremiah 32

vs 1-18

e. Ami woli ti ko gbe Iyawo: Olorun gbo ti okede re gbaungba nipa ise

re ifidi mule igbagbo re ninu awon oun ti oun so. Jeremiah 16 vs 1-17

f. Ami ikoko omi Mimu: Jeremiah 35: Igbe aye igboran awon omo

Rekabu won ko gbodo mu waini won kogbodo kole, won ko gbodo

furugbin, won kogbodo gbin ogba ajara beni won kogbodo ni, sugbon

ki won ma gbe inu ago titi.

IWOYE LATI OKERE

• 19

Ati Isaiah ati Jeremiah awon mejeji ni won sotele nipa imubosipo

awon eniyan Olorun si ile won, sugbon awon ese bibeli Jer. 30 vs 3 oun soro

nipa imubosipo Isreali ati Juda, bi aba ye Jeremiah 31 vs 9-27, 31-39, Jer.

32 vs 36-44, 33 vs 6-11. Oun tokasi pe ipadabo lati Babiloni leyin opin

Adorin odun 70yrs, ni akole gba si imuse lekunrere fun awon asotele wonyi.

Awon ori wonyi ni oda bi awon akojopo awon oro asotele nipa Isreali

gege bi orilede kan, paapa ti aba woo pin ojo ti n se opin ojo Oluwa ati akoko

ijoba na ti yi o tele.

WOLI EZEKIEL

AKOKO TI OKO IWE: 622-600BC

IBITI OTI KO IWE: BABILONI

IPO RE LARIN AWON WOLI

Ezekieli ni ama ni Woli oniran, o so ni ese kini iwe re pe awon orun

sisi mosi ri iran Oluwa, gbolohun oro ti o so yi ni oun tokasi ihunrasi eyi ti

oun dari ise iranse re. awon iran ti osajoji ti o yani lenu ni awon iran ti oun

ri. A pe Ezekiel ni woli igbekun, amun pelu okan lara igbekun lo si Babiloni

ni akoko ikolo igbekun elekeji awon Ju.

Danieli eniti ati kolo si igbekun Babiloni ni odun mejo siwaju akoko

naa ni owa ni Babiloni ti o si un so iru asotele bakan naa gege bi ti Ezekieli

ise iranse won jora ti osi waye bakanna.

ITAN IGBE AYE RE

Nipa itan igbe aye Ezekiel, pere te ni ale so nipa aye re, Ezekieli je

Alufa (1 vs 3) laisi iye meji oje eniti ati ko ni oro Olorun o si je olusin tooto

oje omo Busi, itumo oruko Ezekieli ni Oluwa yio fun o ni okun.

Nigbati Ezekiel wa ni omo odun metadinlogun 17yrs awon ara Kadea

ko ko ko awon ara Juda ni igbekun, won si ko awon eniyan ti o to 10,000 ni

gbekun lara won ni Daniel odo mode kunrin naa wa, lehin odun mejo si

akoko yi ni Ezekiel naa nwa ninu awon ti won ko ni igbekun lo.

Lehin odun marun ti oko aye re gunle si ile ajeji tin se ilu Babiloni,

Ezekieli gba ipe sinu ise iranse woli ati fun odun medogbon ni o fin wasu

fun un awon igbekun Ju.

Yato si Jeremiah, Ezekieli gbe iyawo akosile iku iyawo re si wa ninu

iwe Ezekieli 24 vs 15-18.

• 20

Ise iranse Ezekiel o da bi ti Jeremiah nitori pe oni opolopo awon isoro

Ezekiel 2 vs 3-8, 3 vs 4-11 sugbon Olorun fun ni okun gege bi itumo oruko

re.

•  

21

AKOKO TI OGBE IGBE AYE RE

Ezekieli so asotele ni Babiloni fun odun marun ki igbekun Juda ti o

gbehin tode ni arin odun marun yi, Jeremiah nso tele ni Jerusalem fun

awon Ju ti o wa nibe, bi awon woli mejeji ti so ro lori akori kan na asotele

sila ipa.

Awon woli eke nbe laarin won, opo awon ti a mu wa si ile igbekun ni

akoko igbekun mejeeji akoko.

Awon woli eke yi mu ki ise Ezekiel oniran nitori pe won ama so asotele

odi keji si eyi ti Ezekieli nso.

Ezekieli so fun awon Ju pe ki won tete mu ijoko won ninu igbekun ki

won si ko ile si Babiloni, nitori pe won o si wa ni igekun fun Aadorin odun

70yrs. Sugbon awon woli eke taku won tenu mo wipe fun igbadie ni akoko

igbekun won.

ISOWOKOWE ESEKIEL

a. Isowo kowe ti ore wa ti osiga

Isowo kowe Esikeli re wa pupopupo iwe na kun fun awon iran asamo,

owe, apere ati awon oun apejuwe, awon oun ti ole ti osi soro to be ti eniti o

ba wa ni abe omo ogbon odun ko ni anfani lati ka iwe Ezekieli.

b. Ikowe re je eleto

Ezekieli dabi eniti oni ogbon eto bi a tinko iwe ati awon iwa ti a fin nse

akosile, awon isele ati akoko re, paapa julo bi ati ri ninu ona iwasu re ti

ogba akoko re niwaju Oluwa.

No. Iwe

Mimo

Igbekun Osu Ojo Calendar

1. 1:1-2 5

th

4th 5th July 5th

2. 8-1 6

th

6th 5th Sept. 5th

3. 20:1 7

th

5th 10th Aug. 10th

4. 24:1 9

th

10th 10th January 10th

5. 26:1 11

th

1st 1st April 1st

6. 29:1 10

th

10th 12th January 12th

7. 29:17 29

th

1st 1st April 1st

8. 30:20 11

th

1st 7th April 7th

9. 31:1 11th 3rd 1st June 1st

10. 32:1 12th 12th 1st March 1st

11. 32:17 12th 1st 15th April 15th

12. 40:1 25th 1st 10th April 10th

c. Apele re

• 22

E o kiyesi ninu kika iwe na pe Oluwa npe Ezekiel lopo igba pe “Omo

eniyan” gboloun oro yi fi ara han to igba ogorun, apele yi kanna ni Jesu

Oluwa wa loni 79times, be na ni ape Danieli na nipa apele yi ni ekan soso

Daniel 8 vs 17. Sugbon ko si woli miran ti alo apele yi fun lehin Ezekiel,

Jesu ati Danieli.

IPE ATI IRANJADE RE

CHAPTER 1-3

Gege bi awon woli miran Ezekiel gba iran Olorun. Ezekiel 1 vs 26-28,

se afiwe iran Isaiah Isaiah 61 ati iran ti Johanmu olufe ri, Ifihan 1 vs 10-18

ninu ran kokan Jesu Oluwa ni won ri.

a. Si Isaiah, iwa mimo Olorun ni afi han an

b. Si Ezekiel, iran agbara Olorun ola nla re ati ise joba ni atenu mo

d. Sugbon niti Johannu, ife Olorun ni ose afihan re ni ona Pataki.

Yato si awon iran Olorun, Ezekieli tun papo kun oju osuwon fun ise re

nipa ifowo kan Olorun. Ezekieli 1 vs 2, 2 vs 2, 2 vs 9, 3 vs 3, 3 vs 4-

11.

IWE EZEKIELI

1. Agbekale:

Iwe Ezekiel o tele ipa eto ti odan maran o si je okan lara iwe ti oto

lesese julo ninu bibeli oje oun ti o dun mo ni lati kiyesi pe idaji iwe yi ori 1 si

ori 24 oun to kasi awon isele ati awon iriri ti osiwaju isubu Jerusalem.

Sugbon ori 33 si 48 nise paapa julo pelu imupadabosipo ile naa, laarin ipin

nla meji yi ti o wa ninu iwe Ezekieli yi ni ati ri awon ori mejo ti oun tokasi

awon orilede kenferi. Ori 25 de 32 lo nso nipa awon asotele awon oun ti oun

bowa sele si ile na ti oba gbogun ti Isreali.

2. Awon Akonu – Awon eko ti owa ninu iwe re

a. Abala akoko ori kini si ori keta ni oso nipa ipe Ezekieli ati iran jade re

b. Ori 4 si ori 24 soro nipa isodahoro, ari apere bi Olorun ti se fe kuro

ninu ilu naa. Ori 10 si 11

d. Ori 25 si 32 je awon asotele ti aso lodi si awon orilede ajeji

e. Ori 33 si 48 imupadabosipo oni ipin meji, akoko ni awon ori meje ti

oun nise pelu imubosipo ile na ati awon eniyan. Nigbati abala ekeji je

•  

23

Ori 9, ti onise pelu imubosipo Tempili ati awon eniyan Ori 36 vs 16-28

iran ti Ezekieli ri gbehin ni imubosipo Tempili Ori 40 si 48

3. Awon Eko

Ezekieli soro lori koko eko marun

1. Ola nla Olorun

2. Ipehinda Isreali ati ibawi won

3. Idajo lori awon orile ede Keferi

4. Imubosipo Isreali

5. Ipari Ijoba Alafia

IMUBOSIPO ISREALI IPARI IJOBA ALAFIA

Ipe ati iranjade

Ori 1-3

Isodahoro

Ori 4-24

Awon orilede

Keferi 25-32

Imupadabosipo

33-48

DANIEL WOLI

AKOKO ATI IBI TI OTI KOWE

Lati Babiloni ati Susani lati odun 606 tabi 616 titi de odun 536 BC.

IPO RE LAARIN AWON WOLI

Danieli eniti oruko re tumosi idajo Olorun, ni ama si woli awon Keferi

nigbati awon woli yoku so oro iwasu won lori Isreali, sugbon oun so iwasu re

lekunrere pelu awon keferi.

Akoko kefin Daniel ni olu ilu awon keferi, Babiloni ti o sin se afihan

ogbon ati imo re fun awon adari keferi, lehin a ori awon iran nipa awon oun

kan ti o si so won di mimo fun awon Ju ti won ngbe ni Babiloni.

2. ITAN IGBE AYE RE

Danieli je eni ti o wa lati inu idile olola lati inu iran Oba Hezekiah gege

bi asotele 2, King 20:17-18, Isaiah 7 vs 8, Daniel 1 vs 23.

Danieli ni aye ti ogun ti gbogbo re si wulo o so asotele lati igba aye

Nubukadnesari titi di akoko Kirusi Daniel 2 vs 7, Daniel 6 vs 28. O je ake

gbe pelu Jeremiah ati Ezekiah. Ezekiel 14 vs 20, o je akegbe pelu Joshua

Olori Alufa ti Imubosipo, Ezra ati Serubabeli.

3. AWON IHUWASI RE

•  

24

Kiko, eko lori ihuwasi Danieli ye ni ohun ti aba tan ina wo, nitori pe o

duro gege bii apere eyi to se tele. Oun dabi Johannu ninu Majemu Titun,

eniti a pe ni olufe gidigidi. Danieli 9 vs 23, 10 : 11 ati vs 19.

1. Ihuwasi Danieli akoko to ye ki a kiyesi nipe o je eni ti o ni ipinnu

Danieli 1 vs 8, 6:10-15.

2. Danieli je ologbon, eni to ni ikora eni ni ijanu ati amoye. Danieli yi je

eni to gbon, o ni ikora eni nijanu, osi moye ohun ti oto o fi ogbon

beere lowo olori awon iwefa pe ki oun ma fi ounje adidun oba ba ara

ounje. O si daba iyiriwo ojo mewa gegebi eto miran. Danieli 1 vs 8, 12

3. Danieli je Onife: Danieli gbodo je eni ti nini ife re yato nitori kii se

Olorun nikan lo ni ife re sugbon Olori awon iwefa naa feran re

denudenu Danieli 1 vs 9.

4. Danieli je ojogbon ati eni omowe Danieli je eniti o ni ebun to tayo julo

ti o si je akeko oro Olorun to yanra nti Danieli 1 vs 17, vs 20, 9 vs 11

– 13.

5. Danieli je enitoni Igboya, Danieli ko kere ninu igboya tooto Danieli 6

vs 19-20, vs 21-23

6. Emi iwontunwonsi ati irele: Igbe aye iwontunwonsi ati iwa irele re ni a

ko gbodo gbojuto, a maa fi ogo fun Olorun ninu ohun gbogbo. Danieli

2 vs 28 vs 30.

7. Igbe aye igbagbo ati adura: Isura iyebiye ni igbagbo Danieli ninu

Olorun Danieli 2 vs 13-28, 6 vs 10-16.

AWON IWE DANIELI

AKOSO TABI ORO ASOJU TABI IFIHAN

ERE WURA

INA ILERU

IGI

OWO TO NKOWE

IHO KINIUN

ERANKO MERIN

ERANKO MEJI

OSE AADORIN

OHUN IJA

ITAN OTITO

AJINDE

•  

25

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

AWON ITAN OTITO AWON IRAN WOLI

Iwe Daniel pin si ipin meji ogboogba, ipin kookan ni ori meta meta.

• 26

IPIN AKOKO: AWON ITAN OTITO CHAPTER 1-6

1. Afihan: Ori Kinni: Ori akoko iwe yi dabi oro siwaju fun gbogbo iwe

naa, ninu ese meji akoko to si iwe naa a fi to wa leti lakoko ipo ti awon

Ju wa, awon ti a teri won ba sabe isakoso awon keferi, Bi a ba wo

Olorun Ju fun awon orisa won.

ORI 2 AALA NEBUKADINEZARI

Ninu aala oba yi ati itumo re, a ri asotele nla akoko ti Danieli, eyi to je

ipile lori eyi ti awon asotele ti o ku so ara re di gbigboro ti o si se alaye re.

Nebukadinezari ni agbe si ipo alase agbaye ninu ipo oselu, nigba ti o nronu

lori ipo ti a gbe si yi, Olorun fun un ni, asotele bi awon isele ojo iwaju yoo se

•  

27

sele ninu

•  

28

IJOBA BABILONI KINNIU. – Dan. 7 vs 4, Dan. 2 vs 38

IJOBA MEDO PERSIA BIARI. Dan. 7 vs 5, Dan. 5 vs 28

IJOBA GIRIKI AMOTEKUN. Dan. 7 vs 6, Dan. 8 vs 20-21

IJOBA ROMU ERANKO ONIWO MEWA. Dan. 7-7, Dan. 7 vs 24

IJOBA OLORUN OKUTA. Dan. 2 vs 44-45

IGBERAGA NEBUKADNESARI

DANIEL 3

Olorun da Nebukadnesari lola ebun nla lati je alakoso lori gbogbo

agbaye kakaki eleyi sodi eniti yio re ara re sile ki o ma dupe ki o si gboran si

Olorun ari ni ori keta ti o bere si ni lo agbara tani yi o mumi.

CHAPTER 3 VS 1-7

AWON ORISI OUN ELO ORIN TI WON FI YA ORISA

NEBUKADNESARI

1. Ipe

2. Fere

3. Duru

4. Ilu

5. Orin

6. Kate

7. Ati Oniruru Orin

NB: AWON KOKO TI AGBODO KIYESI

1. Nebukadinesari se agbekale ere orisa

2. O fe ki gbogbo eniyan orile ati ede sin orisa yi pelu iteriba

3. Orisi oun elo orin meje ni o seto fun iyasimimo ere naa

4. Awon Heberu meta ko lati teriba ki won o sin orisa naa

5. Babiloni ni awon ofin ti won o le yi owo re pada

6. Ina Ileru ni ase agbekale re fun ijiya awon ti o ba re ase oba koja

7. Awon Heberu meteta yi ni igbagbo aye ninu Olorun won

8. Awon okunrin gende meta ni won di awon Heberu meta yi won sig be

won so sinu ina ileru

9. Awon ti won gbe won so sinu ina oru ina ileru yi ni opa won

10. Olorun to lagbara sokale sinu ina

Nigbati Olorun fi titobi agbara re han ni didabobo awon Heberu meta

kuro lowo oru ina Daniel 3 vs 22-26 Nebukadinesari tun gbe igbese siwaju

• 29

si ju titele lo o si se idamo Jehovah gege bi Olorun ti oga julo Daniel 3 vs 26-

29.

Amo sa ko si afi toni leti toni pe Oba yi ni eroungba ati sin Olorun

Sedraki, Mesaki ati Abednego.

IJOWO ARA ENI NEBUKADNESARI

DANIEL 4 VS 4-19

Nebukadinesari la iriri ti oburu koja ni ori kerin ki oto fi iyin ati ola

fun Olorun orun.

ALA MIRAN TI NEBUKADNESARI

(ALA NIPA KI)

Nebukadnesari la ala ori igi ti oga ti osi lagbara giga igi na o kan orun,

gbogbo aye lo si nri igi na lati ipekun aye. Igi na un be laarin gbungbun aye.

Vs 12: O ni ewe igi na lewa eso re si po pupo, eso igi na si je, ounje

fun gbogbo eniyan gbogbo eranko igbe ni won ngbe abe ojiji igi na, awon eye

oju orun ngbe lori eka igi na a, a un ti ipase igi yi bo gbogbo eran ara.

Nebukadnesari si ri oluso kan ati eni mimo kan sokale wa lati orun,

Oluso na ki gbe wipe ege igi yi lule, ki ke awon eka re, lule pelu egbon ewe re

danu ki esi tu eso re ka, ki esi jeki gbogbo eranko igbe tuka kuro labe ojiji re

ati awon eye kuro lori eka re. ama sa efi gboungbo re sile ninu re ki esi fi ide

irin le atiti ide ninu ki esi fi sile ninu koriko igbe ki esi fi sile ki iri sesi ori re

ki ipin re si wa pelu awon eranko igbe.

AKIYESI

Daniel: Bethsesari – Tumosi Bel-Oruko Orisa Babiloni

Asariah: Abednego “Otumosi, Iranse Ina to untan

Mishael: Meshac: Otumosi Eja Saki

Hananiah: Shadrach: Otumosi eni asi paya si orisa oorun

•  

30

• 31

ITUMO ALA IGI

VS 19-27-33

Nebukadnesari ni igi ti igi re ga kan orun, ola re ni gbogbo eda alaye

nfi ngbe laaye, sugbon a o le kuro laarin awon eniyan. Ibugbe re yio si wa

pelu awon eranko igbe. Yio je koriko igbe bi maalu, iri orun yio si se si ori re

igba meje yio si ko ja lori re titi yio fi mape oga ogo ni nse ori ni iran eniyan,

asi ma fi fun eni ti oba wuu.

Nebukadnesari ko wo ara re sile titi di osu mejila eyi tin nse odun

kan, lehin odun kan yi ogbe ewu igberaga wo titi di igba ti oro Olorun fi se

mo o lara.

ESE BELSESARI ATI ISUBU BABILONI

DANIEL 5

Ese Belsesari Pataki lori ite, ose afi kun ese Babiloni ti osi mu ki won

ote siwaju ninu aisedede, kii se sinsin ara re nikan ni ese ti o da sugbon ose

afikun ese won yi. Ori 5 vs 1-4.

Belsesari se oun ti ko to ni oju Oluwa olo oun elo wura ti won ko lati

Jerusalemu wa lati mu oti waini pelu awon aale re ati awon iyawo re, lehin

na ni ori owo kan to un ko nkan si ara ogiri ni afin oba, ika na ko nkan lodi

si ni bi opa fitila. Ori 5 vs 22-30, o un ti akosi ara ogiri na niyi MENE,

MENE, TEKEL, PERESIN.

MENE: Otumosi Oluwa ti siro ijoba re, o siti pari re.

TEKEL: Otumosi ati won o wo ninu osu won sugbon iwo ko gbe osu won.

PERESIN: Ati pin ijoba re asi ti fun awon ara Media ati Persia.

IGBESE META TI OTI BELSESARI SI IPARUN

1. Oungbe ese ngbe

2. O gba ogo ti oto si Olorun si ori ara re

3. O tu asiri oun elo Olorun.

Oluwa si to ikuku meta lati fi opin si ijoba re, ari ori kunkun ti oba yi

fi han ni ese 22.

Ari aisoto ati ifagagbaga pelu Olorun ninu aye re ni ese 23. Belsaseri

ko bu ola fun Olorun, eyi losi se okunfa iku re ati isubu ijoba re gege bi ese

meji ti o pari ori na ti se afihan re vs 30 vs 31.

Bayi ni Ijoba Babiloni tun se apa akoko ninu ijoba nla merin ti ase

apere re ninu ala Nebukadinesari pari nitori pe agbe eran ara laruge ati ogo

fun ara eran ju Olorun lo.

• 32
• 33

ISIN ARA ENI TI MEDO PERSIA ORI 6

Agbara elekeji, Medo Persia, awon na ko se oun ti odara gege bi ati se

afihan re ni ori kefa, Nihin yi ni ati ri Dariusi, bi o ti le jepe osan die ju

Nebukadnesari tabi Belsesari lo. O fi ara re si ipo Olorun. Daniel 6 vs 6-9,

ati pe e. Mi si sin ara eni jijosin fun ara eni mu ki ijoba re wa so pin lojiji.

Be ni ari wipe awon Keferi ati awon Ju ni awon mejeji ko ye be si ni

won oni agbara lati se akoso agbaye, ijoba ti Olorun yio pada se agbekale

laipe nikan ni yio le ye ti yio siwa titi lai Daniel 2 vs 44-45.

Lehin iwo pale ijoba Babiloni lehin na ni awon Medo Persia gba ijoba

labe isakoso Oba Darius. Oba Darius yi ntesiwaju ninu okan re lati se afilole

awon ofin ki osi de paunpe sile, lehin na ni oyan awon Baale Ogofa 120, osi

yan awon Aare Meta lati se akoso le won lori.

Danieli woli eniti nsise iranse re ninu igbekun okan lara awon Are

meta ti ayan. Won yan Danieli si ipo yi nitori won ri emi Olorun ni aye re ni

akoko yi Danieli tipe 87years, ma gba gbe pee ofin kumo tabi ofin kanpa ti

aba ti wi ko yi pada oun ti won ba ti soni ijoba Medo Persia nfi ma se akoso

ise joba won Dariusi je omo odun 62 nigbati oun se akoso osije ologbon

eniyan.

Daniel je eniti o ma un gbadura ni wakati meta meta lojokan awon

eniyan ti ayan sipo. Won nwa ona lati fie sun kan Daniel niti oran ise joba,

sugbon won o ri esun Kankan tabi asise kan ni inu re, won de paun pe fun

Daniel nipa ofin Olorun re, awon Bale ati awon ijoye won ko ara won jo si

odo oba lati fi idi ase oba mule won si pase pe ki eni kan ma se bere oun ko

un lowo eniyan tabi Olorun aya fi ti o won ba bere lowo oba fun ogbon ojo

won si fi oun sokan un so kan pe eniti oba ti re ofin yi koja a o ju sinu iho

kinniun.

Nigbati Daniel mo wipe won ti bu owo lu ase na olo sile re osi si fere se

ile re ti okoju si iha Jerusalemu, o si kunle lori eekun re ni igba meta lojo

osi gbadura si Olorun, laipe won fi esun kan Danieli won si ju sinu iho

Kinniun.

• 34

Danieli ninu Iho Kinniu

•  

35

• 36

IPIN KEJI IWE DANIEL ORI 7-12

Ipin Keji Iwe Daniel ti nse Ori 7-12 yi je akosile iran nla merin (Awon

asotele ti Olorun fifun Danieli)

i.

i. IRAN AKOKO ERANPO MERIN

DANIEL 7

Ranti wipe isele ti owa ni ori keje ati ikejo waye ni akoko ijoba

Belsessari oba ti oje kehin ni Babiloni se afiwe Danieli 7 vs 1 ati 8 vs 1.

Ninu iran na ari awon eranko merin ti won se aseyori ti won ti inu omi

jade wa. Daniel 7 vs 1-8.

Vs. 4. 1. Eranko dabi Kinniun ti osi ni iye apa idi vs. 4. Ijoba Babiloni

Vs. 5. 2. Eranko keji dabi Beari ti o un fi awon eranko se ije eyi so bi

Ijoba Medo Persia ti se mari vs. 5-7 Medo Persia.

3. Eranko keta dabi Amatekun sugbon ti oni iye merin ati ori

merin vs 6 Ijoba Ariki.

4. Eranko kerin je eyi ti obanileru ti osi buru pupo o si le pelu eyin

irin osi ni iwo mewa ti o si jo awon eranko to ti siwaju re vs 7

Ijoba Romu.

ITUMO TI AFUN DANIEL

1. Awon eranko merin yi o un tokasi awon agbara aye merin kanaa eyi ti

ase apere re, ninu Ere ti o wa ninu ori keji, bi oba ri be eranko kini je

Babiloni ni 605-539BC Ijoba Babiloni ti Nebukadnesari.

2. Eranko keji Duro fun Ijoba Medo Persia ti Oba Kirusi 539-333BC

Erank Beari

3. Eranko Keta duro fun Ijoba Griki ti ami re je Amoteku ti Ijoba Griki ni

akoko Oba Alexandra nla 333-63BC.

4. Eranko kerin ni ti ijoba Romu ti ami eranko na sini ori mewa ni akoko

Oba Herodu nla ni odun 63 BC-1806 AD

Awon iku wo ti owa ni ese kejo ni abalati ogbehin eranko na ti Daniel

ri, idi niyi ti osi je wipe oun ni ase agbe yewo re gbeyin Daniel 7 v 8,23,24

Rev 17 v 12-17

Awon iwo marun iwo kekere kan ni opa da wa jade gbeyin lehin ti

awon iwo mewa tida gbatan, iwo kekere yi ota meta tu lara awon iwo mewa

lati gboungbo re eleyi to un se apere pe asodi si Kristi yi o wa ni awon ojo

idasile ijoba Romu mewa asodi si Kristi yio fa ijoba meta tun larin awon

• 37

ijoba mewa yi awon yoku yio si jowo ara won fun laisi ogun ma Dan 7v 8 23

Rev 17v 11-17

IRAN KEJI DANIEL 8

AWON ERANKO MEJI

Iran awon eranko meji ni afifun Daniel ni odun meji lehin ti ori iran

akoko ati nigbati Belsessari si nse akoso Daniel 8v 1-2,13 ni ose akawe iran

naa nigbati Daniel 7 so itumo re

Daniel ri iran miran nipa agbo ti oni iwo meji 8v3-4 Agbo oniwo meji yi

ni oun so nipa ijoba Medo Persia, Agbo na ni iwo meji eyi ti o un so nipa

ijoba meji Media ati Persia. Oun meje kan nbe ti aso nipa Agbo yi

OHUN MEJE NA

1. Oni iwo meji oso nipa orilede meji

2. Iwo kan ga ju ikeji re lo ti otumosi pe Persia maga ju Media lo

3. Eyi ti oga ju lode gbeyin, Persia yio ga ju Media

4. Ari agbo na ti oun kan si iha iwo orun, ariwa ati Gusu o si nmu

isegun re gboro

5. Agbara agbo na je eyi ti akole tuloju, otumosi pe Madia ati

Persia je orilede ti akole tuloju

6. Agbo na nse gege bi ife inu ara re, ti otumosi pe Medo Persia na

ase gege bi ife inu ara won

7. Agbona pada di alagbara to ti kosi eni ti ole ba a dore tabi ba

sepo

•  

38

IJOBA KEJI NI NPE NI OBUKO

Obuko yi ni oun so nipa ijo Griki eyi ti Alexandreu nla bere re,

Alexandrew yi ku ni omo odun 33 years lati pase jije efan obere si ni sakoso

ijoba ni omo odun 23 years osise.

Obuko yin I oun sobi fun 10yrs ijoba Giriki yio segba ijoba lowo ijoba

Medo Persia ati bi ijoba na yio se pin lehin ijoba Alexandew Daniel 8 v 5.

OBUKO

•  

39

Danieli ri iran nipa obuko ori 3 obuko na jade wa lati apakan iwo

orun aye obuko na kosi fi esekanle oni iwo larin ojure obuko yi si sure to

agbo oni wo meji wa eyi ti Danieli ti tele leti odo ti oduro leba odo naa,

obuko yi si fi gbogbo agbara ibinu re sure si agbo naa osi fi irunnu re ati

agbara sumo agbara bi ose sunmo agbo yi pelu ibinu nla osi ko luu osi se

iwo re mejeji, ko sis i agbara niwaju agbona lati duro niwaju re. Obuko yi

oti Agbo na subu lule osi te mole tobe ti ko si o eniti ole gba agbo na ni owo

re.

•  

40

Nigbati obuko yi segun agbo yi obere sii se oun nla nigbati osi oun di

alagara tan iwo afi yesi obuko na se Ni ipo iwo afiyesi kan yin ni awon iwo

afiyesi merin miran ti jade si ona afefe merin oun.

Larin awon iwo merin afiyesi yi ni atinri iwo kekere miran ti otun hu

jade ti ohun na pada din la ti o si nse oun la alagbara si ape Gusu, ila orun,

ati si iha ile ogo

Vs 10 O si di alagbara papa si awon ogun-orun osi bi subu lara awon

ogun orun ati ninu awon irawo si ile osi te won mole

•  

41

Lehin iku Alexanderu nla ni ijoba merin miran lalehun Greece,

Turkey, Syria ati Egypt, Larin iwo merin yi ni ati ri iwo merin ti ohun jade ti

nse iwo asodi si Kristi bi aba un soro nipa iwo kekere ninu iwe Danieli

ansoro nipa asodi si Kristi.

ORISIRI ORUKO NI APE ASODI SI KRISTI NU IWE MIMO

1. Eni ese 2Tess 2 v 3

2. Omo iparun 2Tess 2 v 3

3. Eni eke 2Tess 2 v 8-10

4. Iwo kekere Daneli, Daneli 8 v 9

5. Eranko ifihan Rev 11 v 7

6. Iru omo ejo Genesisi 3 v 15

Mase gbagbe wipe iran Daneli ni ori 8 onise pelu awon ijoba agbaye

meji ti won je keferi, Persia ati Greece vs 21 nso nipa Alexandreu nla ti (oje

IWO KEKERE

GREECE

TURKEY

SYRIA

EGYPT

OBUKO

• 42

oba akoko ni ile Greece) eni ti o pada ni ikoro okan si ijoba Persia Daniel 11

vs 11 eleyi se afihan ikorira ti awon Greece ni si ijoba medo Persia awon

eniti oba Atasasira ti Koleru ni odun 144 seyin ikorira nla ti oun dagba sii si

wa larin ijoba agbara mejeji tin se larin Greecae ati medo Persia.

Nigbati Alexandreu na ku ni omo 33 years agbara paro ewo ijoba

merin ni ase agbekale re lati inu ijoba Alenxadreu, awon na ni ilu Greece,

Turkey, Syria, Ati Egypt Larin okan lara ipin ijoba Griki ati jo yi ni iwo

kekere yio ti jade ti nse asodi si Kristi ti yi o si wa di alagbara gidi ni Egypt,

Irak, Iran ati Palestin Danieli 8 vs 9 Danieli 11 vs 40-43

ASOTELE ADOORIN DANIEL

DANIELA, JEREMIAH 25 V 1-13

Titi de Ikorita yi ninu iwe Daniel gbogbo awon asotele ni on nse pelu

awon keferi sugbon ori a ni se pelu Isreali, ninu ori yi Daniel ni afun ni

kokoro ti osi asotele awon Heberu 9 vs 22-27

A o keko ose Aadorin yin i awon ona wonyi ipin merin ototo ni asotele

yi pin si laisi oye ti ogunrege nipa won opolopo awon asotele yio ku ni akole

ni oye re ni ekun rere

ITUMO OSE AADORIN (70 WEEKS)

Gboloun oro ti ape ni ose Aadorin, o tumo si Aadorin ni igba meje

70x7, Ede Heberu fun ose oun ni npe ni “Shabua”o tumosi Aadorin ni ona

meje ti odun nitoripe

(a). Adura Daniel ti oun gba ti afifun iran yi ki se nipa ojo bi ko se nipa

odun Dan 9 vs 2 Gen 29 vs 26-28, Number 14 vs 34, Ezekiel 4 vs 6.

7yrs x 7yrs = 49yrs

62yrs x 7yrs = 434yrs

1yrs x 7yrs = 7yrs

70yrs x 7yrs = 490yrs

(b). Abala ipin meje ti ogbehun yi eyokan asi pin si ona meji ninu ipin meji

na abala ekeji je odun meta ati abo 3 ½ yrs

(c). Bi abala ipin keji yi baje odun meta ati abo 3 1/2yrs aje wipe abala

ipin akoko na aje odun meta ati abo 3 ½ yrs ti yio mu ose kan ti owa

ni ese 27 je odun meje 7yrs

(d). Bi ose to gbehin ninu meje kan be to odun meje nigbana awon meje

yio kun na je odun meje leyo kokan nitorina ose 70 weeks Aadorin

Daniel je 490yrs 70 weeks means 490

• 43

IPIN OSE AADORIN

DIVISION OF SERVICE

Ose Aadorin Daniel pin si ipa meta Pataki ati akoko meta (a) Ipin

akoko je odun 49yrs yi ni o wa fun titun Jerusalemu ko vs 25 ati mimu

Jerusalemu bo sipo titi di igba messiah omo Alade ni ororo na

(b) Ipin keji je ose 62 weeks ti o tumosi 62 week x 7yrs = 43yrs eleyi bere

lati igba ti won ti tun Jerusalemu ko, lehin, titi di igba ti messiah yio

wa, titi di igba ti a osi kan ma agbelebu fun awon eniyan Daniel 25-26

NB Ninu odun 434yrs yi irinwo odun 400yrs ninu re je akoko idakeje

alafo ti owa laarin iwe malaki ati Mathew, akoko ti Olorun ko fi ba enikeni

soro.

NB Osu mefa 6 month ni Johannu fi siwaju Jesu wa saye lati wa tun ona

se fun Jesu Oluwa lo odun 33 ½yrs ki oto kuro laye

AKIYESI:

Lati igabti won ti mu messiah eni ororo kuro titi di igba ti a o fi bo si

akoko ose ti ogbeni ninu ose aadorin ni akoko ijo

- Akoko ijo je akoko ewu, nigbati eniti ko ma ako ipe, ti ipe le dun lojiji,

oje akoko ti opin yio de

3. Ipin keta je ose kan tin se odun meje oje odun ti yio kehin gbogbo aye

ti yio pari pelu ipadabo Jesu leekeji lati se amuse awon isele meta ti

owa ni ese 24 ipin ti ogbehun yi ni apin si ona meji

i. Odun meta abo akoko yio je akoko Alafia ati akoko opo

ii. Ipin odun meta abo elekeji aje akoko ipanju akoko inunibini ati akoko

asodi si Kristi

iii. Ni akoko odun meje ti ogbehin yi awon ayanfe yi ma gba ere laala,

elekeji won oma je ase odo Aguntan

AWON WO NI OSE AADORIN YII KAN? 70WEEKS

70weeks yi kan awon eniyan isreali ati ilu mimo won, Jerusalemu oro

ose aadorin yi ko kan ijo rara

Nitoto ijo papa ko ti bere titi di ose ti ti di igbati ose 69weeks pari a o

si ti ko awon ayanfe lo le ki ose ti ogbehin to bere 2Tess 2 vs 7-8 Rev 4 vs 1

NIGBAWO NI OSE AADORIN KAN ISREAL ATI JERUSALEMU?

• 44

Kii se ni igba kankan nitori pe ati tu Jerusalemu kaakiri gbogbo

agbaye ose Aadorin yi kan isreali gege be orilede ni Jerusalemu lati igbati ati

tun Isreali ka ilu re ti asi ti wo Tempili re lule n odun AD70 lati igbati awon

isele mefa ti o wa ni ese 24 ti wa si imuse, aiwon igbati ose kokandiniladorin

pari pelu kikan Jesu mo agbelebu ose kan soso ti ogbe yin nikan ni oku ti

kotiwa si imuse.

BI IPIN OSE AADORIN TI TO TELE ARA WON NI YII

7weeks means 7x7= 49yrs

62weeks means 62x7 = 434 yrs

1weeks means 7x1 = 7yrs

Total 70x7= 490yrs

OHUN MEFA TI ANI LATI SE NI AADORIN OSE DANIEL

DANIEL 70 WEEKS

1. Lati pari ise irekoja vs 24, Romu 11 vs 25-29, Isaiah 66 vs 7-10 Eze

36 vs 24-30

2. Lati fi opin si ese nipa isreali ati Jerusalemu Sekariah 12 vs 13-14

Daniel vs 24

3. Lati se ibalaja fun aisedede. Isa vs 18-20, Isa 53: 1-end Kolose 1 vs

20, Kolose, 2 vs 14-17, I Peter 2 vs 24 ati se etutu yi fun Isreali ati

gbogbo eniyan miiran lori igi agbelebu Sugbon Isreali bi orilede kotini

iriri etutu ese yi, won o se eleyi ni igba wiwa Kristi leekeji Is vs 1-20

Mathew 23, 37-39

4. Lati mu ododo ainipekun wa, nigbati ese ati aisedede ba de opin ti

gbogbo isreali si ni iriri etutu fun ese, nigbana ni ododo ainipekun, a o

mu ododo ainipekun fun isreali ati Jerusalemu wole wa Isa: 9 vs 6-7,

Isa 12 vs 1-6, Dan 2 vs 44-45, Lk: 1 vs 32:33. Rev 20 vs10

5. Lati fi edidi di iran ati asotele awon asotele ti onise pelu Isreali ati

Jerusalemu ati imubosipo ayeraye labe Messiah, won yio wa si imuse

Isa 11 vs 9

6. Lati fi ororo yan Eni mimo julo :- Eleyi ntokasi wiwe ibi mimo julo mo

ati Tempili ati ilu Jerusalemu mo kuro ninu irira ati iso dahoro awon

keferi won o si fi ororo yan Tempili egberun odun Sekariah 6 vs 13

NIGBA WO NI OSE AADORIN BERE?

• 45

Pelu ase lati mu bosipo ati lati tun Jerusalemu ko titi di igba dide

Messiah omo Alade Daniel 9 vs 25 ase orisi meta ni ojade fun imubosipo

Jerusalemu

a. Lati owo Kirusi oba Persia Esra 1 vs 1-4

b. Lati owo Dairusi oba ti o joba fun 35yrs eniti ofi idi ase ti Kirusi pa

mule ni odun mejidinlogun ki won to pari ise Tempili na ni odun kefa

ijoba re sugbon won omu ilu na bo sipo Ezra 7 vs 1-12

3. Lati owo oba Artarsasta eniti ojoba fun 41yrs no ogun odun ise ijoba

re 442 BC ofun Nehemiah ni ase ni eleketa lati mu Jerusalem bosipo

tabi tunko titi dide Messiah Omo Alade Neh 2 vs 1-6 19 Dan 9 vs 25-

26

Lati ikorita yi ni ose meje akoko ninu ipin ose aadorin akoko ti nse

odun 49ni opa ri

IRAN DANIELTO GBEHIN, IJAGUDU AWON OBA. DANIEL 10-12

Ori kewa si ori kejila iwe Daniel ni won je awon eyi ti o jere waju lati

ranti ninu gbogbo asotele re, ori 10 se afihan awon asotele na osi fun wa ni

awon isele ayika ti o mu awon iran na wa.

Sugbon ori 11 vs 2-33 ni o ti pase awon isele yin i ekunrere ni ona

iyanu, Lati ibere ise joba aladase ijoba awon Persia titi di akoko ti won wo

Jerusalemu pale gege bi awon ese won ti ale fi se afiwe re pelu itan ode oni

yio ti se afihan

IRAN TI DANIEL RI NIPA IPANJU NLA

Daniel, ori iran miiran ni akoko odun keta ise joba Kirusi oba Persia

iran na je otito David si ni oye ti odan moran nipa iran naa, Dan 8 vs 26 Rev

19 vs 9

Daniel sofo fun ose meta gbako ninu eyi ti ko je ounje ti odara beni

waini kankan kokan si enu re.

Daniel nbe bi eti bebe odo nla ni Hidekeli (Tigris) ni ojo kerinlelogun

osu kinni nigbati ori iran nla naa, ori okunrin kan ti owo aso egbo nla kan

eniti odi amure wura pupa si egbere, egbere je kiki da wura bi okuta Bereli

oju re dabi fitila ina oun oro re si dabi iro ariwo opolopo eniyan Rev 1vs 12-

16, Rev vs 19-6

Danieli nikan soso ni ori iran ti eda orun yi ti eru ba gidigidi oda ojure

bole ninu orun ejika o si da oju re bole nigbati ogbo ohun eda orun yii angeli

na si fi maberu pe owo kan Nabern Danieli, Angeli Oluwa si fi owo kan pe

Danieli mabe oun ti si okan repaya nigbati oti wa oju Oluwa re, emi si ti wa

• 46

lati fesi si oro re, Sugbon balogun ijoba parsia ni ode ni lona fun ojo

mokanlelogun. Dan 10 vs 12

NB Lehin gbogbo idaduro lori iran Olorun tabi didaduro ise Oluwa kan,

asoju okunkun kan ni owa lenu ise ori kewa iwe Danieli ni osiso loju

ibapade Danieli pelu Angeli Oluwa nigbati ori 11 se alaye iran naa

IJAGUDU AWON OBA MERIN

Oba meta miran yio didi ni parsia ikerin yio si je oloro ju gbogbo won

lo nigbati yio si di alagbara ni pa ipo re, yio ru ija soke, yi o si gbogun ti

agbegbe ilu Greece, Lehin na oba alagbara yio jagun yio se akoso pelu

agbara nla uio si ma se gege bi ife inu re, eleyi nso nipa ijoba Alexandreu nla

eyi ti ijoba re yio se lati ipase ikue osi pi ijoba re si ona wewe merin, Ariwa ,

Ilaorun, Gusu ati Iwo orun sugbon ki yi je ti iran re to un bo lehin tabi gege

bi ise ijoba awon ara Griki ti o un se akoso le lori, nitori a o fa ijoba re ya a o

fatu ti gbougbo asi pin fun awon o lori ogbin merin miran. Lehin na oba

Gusu (EGYPT) yio di alagbara sugbon okan lara ijoye re yio lagbara juu lo,

yio si joba re yi o si je ijoba alagbara lehin opin odun die oba apa Ariwa

(SYRIA) ati oba apa Gusu (EGYPT) won ajo se adehun omobinrin omo oba

Gusu yio wa sodo omo oba Ariwa lati se adehun igbeyawo Alafia sugbon ki

yio le mu agbara re duro be ni oun ati agbara re ki yio le wa pe, won o fa le

awon ota lowo ati awon oun ati agbere ati awon owo re ati eniti o ran lowo ni

awon ojo win ni Danieli 11vs 6

Sugbon arakurin re ti won wa lati inu iran kan na yio duro ni ipo re,

eniti yio dide lodi si awon ara Syria yio ba waa jagun yio si wo ibi abo awon

oba Ariwa yio si ba won jagun yio si bori yio ko gbogbo orisa awon ara

Assiria lo si Egypt ati gbogbo ere gbigbe won pelu awon ohun elo iyebiye ti

Wura ati Fadaka yio si fasehin fun opo odun lati ba oba Ariwa jagun.

Oba Syria yio wa sinu ijoba Gusu sugbon yio pada si ile re, sugbon a o

ru okan awon omo re soke won o si mura ogun yio sisan bi o ni ti yio si tun

jagun titi de ile agbara awon oba Gusu, Oba Gusu (EGYPT) yio dide pelu

ibinu nla yio si ko egbe ogun nla mi jo ti yio si jade wa ti yio si jade wa lati

jagun pelu oba ariwa (SYRIA) Oba Syria yio se agbekale opolopo eniyan

Sugbon a o fa ogoro eniyan ti ogbekale yi fun oba Egypt, Oba Ariwa

yio tun gba awon ogun miran jo ti won lagbara ju titele lo, sugbon ni awon

akoko na opo orile ede ni yio dide lodi si Oba Gusu Egypt. Sugbon awon

• 47

Okunrin alagbara laarin awon omo Isreali yio gbe ara won dide lati le mu

iran ti o wa larin Danieli ori 8 ati 9, sugbon won o kuna won o si subu.

Siwaju si Oba Ariwa yio wa duro ti ilu olodi nla ni yio gbamu yio ko

yio si du o ti, awon owo omo ogun ti odara ju ni Gusu won oni le duro lodi si

Oba Syria. Oba Ariwa ti Oruko re nje Antiochus Epiphanes nla yio yan

siwaju lai si alatako ki yio si eniti o le da a duro, yio se to lati wa pelu

gbogbo ipa ijoba re yio si ti owo bo iwe adeun majemu pelu Oba Gusu, yio fi

omobinrin re fun ni iyawo lati baaje ati lati pa aye re run,sugbon ete re yi yio

kuna.

Oba Ariwa yio se ile abo ninu ile odi re, sugbon yio takiti yio si subu

aki yo sileri mo, eniti yio je leyin re ni a o ranti gegebi oba ti oran awon

agbowo ode lati mo ju to ogo ijoba na, sugbon lehin isakoso ran pe yio ku ki

yio je loju ogun tabi ija itangbangba.

Eniti yio pada gba ipo agbara yio je alarekereke tabi onijangbon

eniyan eniti ko ti fi ola ijoba na fun, sugbon yi o yo wole nigbati enikeni ko

reti yio si gba ijoba na pelu oro etan, yio si gba ijoba na pelu oro etan ati

agabangebe Daniel 8:9-12, 23, 25.

Oba Ariwa yio pada sile pelu opolopo oro, ni oju ona re yio gbe ara re

kale lodi si awon eniyan majemu mimo yio ba nkan je pupo ki oto bere irin

ajo re pada si ile re ni Syria, lehin na ni akoko ti ati yan yio tun dide lati ko

Gusu leru, sugbon ni akoko yi koni ni aseyori gege bi o ti ko Egypti leru.

Oba Ariwa yi yio se awon inkan buburu wonyi:

1. Yo tu ibinu re jade lodi si awon eniyan majemu mimo.

2. Yio fi ere fun awon ti oba ti ko majemu Olorun sile

3. Awon omo ogun re yio gba ijoba awon ibi Tempili Isreali

4. Won aba ibi mimo je

5. A fi opin si irubo jojumo

6. Yo se agbekale awon ohun irira ti o ma un ba ibi mimo je

7. Yo gbe pepe duro fun orisa keferi

8. Yo be nu ate lu gbogbo awon ti won ti ba majemu je yio si gba

won sodo ara re, sugbon awon ti oba mo Olorun won oje

alagbara won o se oun nla won osi tako

Oba miran yio tun jade wa ti ki ise oba Ariwa tabi oba Gusu o

un na yio tun mase gege bi ife inu re.

Kinni awon ohun miran ti oba yio tun ma se:

1. Yo gbe ara re soke ga ju gbogbo orisa lo. Dn 11 vs 36- 37

• 48

2. Yo ma soro odi si Olorun, awon gbogbo olorun yio se ase yori titi

di akoko ti ibinu yio fi pari

3. Ki yo bu ola fun Olorun awon Baba nla re ati Messiah yio ma

fannu pe oun tobi ju gbogbo won lo

4. Yo sin olorun ibi agbara orisa ti awon babanla re ko mari

5. Yo bu ola fun awon to jowo agbara re fun yio fun un yo si yan

won si ipo ase, yio si pin ile fun won gege bi ere won.

Lehin ore nin oun oba Gusu yio gbogun ti oba yi, oba Ariwa

papa yio gbogun ti bi aja yika iji pelu keke ogun ati oko oju omi yi gba

opolopo awon ile yio si gba won lo bi ikun omi yio si wo ile ologo Isreali

opolopo awon orile ede yio subu sugbon Moabu, Edomu ati ibi ti odara

ju ni ara Amoni yio sa asala yio segun opo awon orilede Egypt ki yio

sile sa asala.

Lehin orehin iro keke ogun lati ila orun ati lati iha Ariwa yio ji

sile yio simu yara kankan, yio jade lo pelu ibinu nla lati pa opolopo

run, yio ko ago ite oba si arin okun ati ilu ologo ni Sioni sibe yio wa

sopin irin ajo re lai si eniti yio ran lowo. 2Tess 2 vs 4, 2Tess 2 vs 8,

13 vs 5-8, Danieli 7 vs 8-9 eleyi yio waye ni akoko ipadabo Jesu

lekeji Rev 19 v 11-21

Awon asotele yi ni aparire pelu Ajinde ti yio tele akoko iponju

nla Rev, Danieli 12 vs 1-3 Lehin na ari ti Olorun fun iranse re

Danieli ni oro todun ati oro ti oni ibukun ni ese ti ogbeyin Danieli 12

v 13.