AWON EPISTELI POOLU
ORO
AKOSO/AFIHAN
Awon Episteli
Paulu je eyi ti iniyelori re ko se siro rara, nitoripe Paulu, labe imisi Emi
mimo, ni anfaani lati yanju awon wahala kan pato ati awon isele akoko re pelu
awon iwoye ti o je ti gbogbogbo ati eyi ti akoko re ko lopin.
Ninu awon
Episteli metala yii, papa awon isele inu aye ni o funni ni ironu ti o ga pelu
okana ti o dara lati fi ogbon Olorun yanju awon oro naa.
Lilo awon Episteli
gege bi ona ibanisoro isipaya orun ni a ko gbo nipa re rara titi di akoko Paulu
ati awon ak’egbe re. Awon Episteli Paulu
ati awon miran ni won ni ibasepo pelu awon aini ati awon isele ti ko daju nipa
igbe aye tooto, awon wonyi si je jade lati inu iponju, ayo, ibanuje ati ikaanu
awon onkowe ti won je eniyan Olorun yi.
Episteli wonyi
kun fun opolopo eko, sugbon a seto re fun igbe aye ifisise ki si se fun imo ori
lasan. Nitori bi awon iwe yi se ri ati
awon ihuwasi re, a npe awon iwe Paulu ni leta.
Won n’to pase ilana awon ibukun si eniyan, koko oro inu iwe naa, oro
idagbere pelu ikinni ni opin oro naa ati bibu’woluwe.
Majemu titun ni
awon Episteli mesan (9) ti a ko si awon ijo ati Merin (4) si awon eniyan
kan. O daniloju, a mo sa, wipe Paulu ko
awon iwe kan ti o sonu (1 Korinti 5: 9; 2 Korinti 10: 10; Kol. 4:16; 2 Tess. 3:17).
Awon Episteli Paulu
metala ti a tewogba ni a to ni sise ntele, ki awon mesan (9) akoko (si awon
ijo) ati merin (4) ti o gbeyin si awon eniyan kan) le wa ni iwontunwonsi.
ENITI O KO IWE NAA
A bi Saulu gege
bi omo bibi ilu Romu ninu ilu Tarsu ti kilikia, ti o je aarin gbungbun
ikeko. O se e se ki o ti gba eko griki
(Ise Aposteli 17:28; Titu 1:2) ki awon obi re to lo si Jerusalemu. O ko nipa ise ati-baba (Ise 18:3) sugbon
gegebi omo bibi ile Juu lati inu eya Benjamini o gba anfaani kikeko labe Rabbi
Gamalieli (Ise 22:3).
Okan akin ati
itara esin re ni o mu u de inu esin awon Juu ti o si tayo awon ak’egbe re lo
(Gal. 1:14), gegebi odomode Farisi, Saulu wa ni ibi ti a ti so Stefanu l’okuta
(Ise 7:58, 81). O nfi agbara se inunibi
si awon Kristiani ti o wa ni Judea, o si pinu lati gbe ipolongo re losi apa
Ariwa ila-oorun si Ilu Damasku nigbati ibapade re pelu Krisiti ti o jinde yi
aye re papa patapata. O lo odun meta ni
Arabia ati Damasku (Gal. 1:7 – 18) ki Barnabas to fihan awon Aposteli ni ilu
Jerusalemu. Leyin ojo meedogun, idite ti
won se si ni o ti jade (Ise 9:26 – 30, Gal. 1:18 – 21), o si lo odun mewa ni
Kilikia ati Syria. (Ti a npe ni Tarsu
ati Anatioku tele ri).
Barnabas ati
Paulu ni won mu edawo wa lati Antioku si Jerusalemu lati ran awon ara ti iyan
nba ja ni Judea lowo (Ise. 11:25-30).
Lehin ti won
pada si Antioku, Barnabas, Poolu ati Marku ni won bere irin ajo ise iranse
iranjade akoko (Ise. 13-14).
Marku tete pada
lehin won, sugbon Paulu ati Barnabas se ise iranse ni Kipru; Pamfilia ati
Galatia. Lehin irin ajo naa, won pada lo
si Jerusalemu lati yanju awon isele ti o wa laarin awon keferi ati ofin Mose
(Ise 15) lehin naa ni won pada lo si Antioku.
Paulu mu Sila
lowo ninu irin ajo iranse iranjade re eleekeji (Ise 15:36, 18:22) eyi ti tejumo
agbegbe Makedonia ati Giriki.
Irin ajo ise
iranse iranjade eleeketa, bere lati Antioku bakanna, won te’jumo agbegbe Asia
pelu Efesu gegebi Olu ilu re (Acts 18:23, 21:16). Paulu lo si Jerusalemu fun igba ikeyin pelu
edawo awon talaka, sugbon won tete fi esun kan wipe, o re ofin Tempili koja ti
irukerudo si bere.
Awon ara Romu si
mu u wa si Kesarea, ti gomina Felisi si fii pamo sinu tubu fun odun meji (Ise
24:27). Paulu wi awijare niwaju Felisi,
ati adele re Festusi ati Agrippa oba ki o to rin irin ajo ti o l’agbara lo si
ilu Romu (Ise. 24:28, 16). Ni be ni o wa
ninu tubu fun odun meji, bi o tile je wipe iwe ise awon Aposteli danu duro
nibiyi, o daju wipe, lati inu iwe Paulu si Timoteu ati Titu ati lati enu awon
alaigbagbo fi han wipe, a tuu sile kuru ninu tubu.
Paulu ni anfani
miran lati se abewo si ilu Spain, Krete, Asia, Makedoni, ati Giriki ki o to lo
sinu ahamo awon Romu lekeeji, ti a si pa ni odun A.D. 67 – 68 lati owo Nero.
Igbe aye
Kristeni Paulu je eyi ti a se apejuwe re nipa ifarenijin ti o tayo fun Kristi
ni oju ijiya. O ni oye ti o dara nipa
ipe orun, ife ti o lagbara fun awon ti o jere fun Kristi, idaniloju ti ko le ye,
ati ase ati emi igbekele ninu Kristi ninu ohun gbogbo ti o ba se.
EPISTELI SI AWON ARA ROMU
Episteli si awon
ara Romu, Ise Paulu ti o tobi julo, ni a gbe siwaju laarin awon Episteli re
metala ninu majemu titun. NIgbati awo
iwe ihinrere merin nso nipa awon oro Kristi, ati ise Kristi, Episteli si awon
Ara Romu nso nipa Pataki iku ifaara eni rubo Kristi. Nipa lilo ona ibeere ati Idahun, Paulu se
akosile eko sisen’tele ninu Bibeli. Iwe
Romu ju iwe eko ni pa Olorun lo (theology); O je iwe fifi igbaniniyanju si ise
ihinrere nipa Jesu Kristi ju awon otito ti eniyan lee gbagbo lo; o je igbe-aye
ti o ye ki eniyan gbe, - igbe aye ododo ti o ye eniyan “Idalare l’ofe nipa ore-ofe Re (Olorun) nipase
irapada ninu Kristi Jesu (omu 3:24)
AKOKO TI A KO IWE NAA
Paulu ko
Episteli si awon ara Romu ni A.D. 57, ni opin irin ajo ise iranse iranjade re
eleketa (Ise. 18:23-21,14, Romu 15:19). O daju wipe a ko iwe yi ni akoko osu
meta ti o lo ni ilu Giriki, (Ise. 20:3-6) ni pato, ni ilu Korinti. Paulu ngbe pelu alagba Gau ti Korinti (Rom 16:
3; I Korinti 1:14, bakanna ni o daruko “Erastu” eni tii se akapo ilu (Rom
16:23)
Edawo ti Paulu
gba lati owo awon ijo Mekedonia ati Akaia fun awon Kristeni alaini ni ilu
Jerusalemu ti pe, (Rom. 15:26), o si ti se tan lati mu owo naa lo (Rom. 15:25)
Eyi ti Paulu iba
fi wo oko lo si Jerusalemu taara, Paulu yera fun ote awon Juu nipa kikoko lo si
apa Ariwa si ilu Fillipi. O fi iwe yi fun
Febe lati inu ijo ti o wa ni Kenkrea nitosi korinti, obinrin yi si mu iwe yi wa
si Romu. (Ise 16:1-2).
IDI TI A FI KO EPISTELI YI
Paulu ko ko iwe
Romu lati yanju awon isoro kan pato ninu ijo, sugbon lati pese okan awon ara
sile de ibewo re ti won ti nduro de tipe si ijo yi (Rom. 15:22-24). Paulu ti gbiyanju lati be ilu Romu wo ni opo
igba, sugbon gbogbo akoko ti o ba ti mura tan ni o ma nni idiwo. (Rom. 1:13,
15:22).
Nipa kikowe yii,
Paulu ni ireti lati gbe awon onigbagbo ilu Romu ro ninu imo ati igbagbo, lati
gba ijo ni iyanju, ti won kun fun adalu ijo awon Juu ati awon keferi, lati sise
papo gege bi ara kan.
Paulu tun beere
fun atileyin adura won nitori inunibini ti o lewu ti o nduro dee ni
Jerusalemu. Siwaju si, iwe Romu kiise iwe
Paulu akoko, sugbon, a moo mo gbe siwaju awon Episteli Paulu, kii se nitori
wipe o je ise Paulu ti o gaju, sugbon nitori ti o pese awon ipile eko lori ti
awon Episteli miran sinmi le. O je iwe
ti a to leseese julo ati eyi ti o siso loju awon eko ijinle nipa otito ninu
Bibeli. Iwe Romu yi tejumo eko nipa ese
ati igbala. Gegebi gbogbo eniyan (awon
Juu ati awon keferi) ti je elese, Olorun fi ore-ofe Re mu igbala wa fun
awon ti won ba fi igbagbo won sinu Kristi
Jesu.
PINPIN IWE ROMU
IPIN
KINNI:- IFIHAN NIPA ODODO OLORUN (1:1 –
8:39)
I ORO AKOSO……………………………………………… ……………………....1:1
– 17
II IDALEBI: IDI TI A FI NILO ODODO
OLORUN…………………………………1:18 – 3:20
A IDALEBI FUN AWON KEFERI…………………………………………………...1:18
– 32
1. IDI TI AWON KEFERI FI JEBI……………………………………………………1:18
– 23
2. ABAJADE IDALEBI AWON KEFERI…………………………………………….1:24
– 32
B IDALEBI AWON JUU……………………………………………………………...2:1
– 3:8
1. A SE IDAJO AWON JUU NIPA
OTITO…………………………………………..2:1 – 5
2. A SE IDAJO AWON JUU NIPA ISE
WON…………………….............................2:6 – 10
3. A SE IDAJO AWON JUU LAISI
OJUSAJU………………………………………2:11 – 16
4. AWON JUU KO GBORAN SI OFIN………………………………………………2:17
– 27
5. AWON JUU KO GBAGBO NINU EMI……………………………………………3:1
– 8
C IPARI:- GBOGBO ENIYAN JEBI NIWAJU
OLUWA……………………………3:9 – 20
III IDALARE:- FIFI ODODO OLORUN SINU ENIYAN………………………….3:9 – 20
A. ALAYE NIPA ODODO…………………………………………………………....3:21
- 31
B. APEERE NIPA ODODO…………………………………………………………..4:1
– 25
1. ODODO ABRAHAMU LAISI ISE………………………………………………..4:1
– 8
2. ODODO ABRAHAMU LAISI IKOLA…………………………...........................4:9
– 12
3. ODODO ABRAHAMU LAISI OFIN……………………………………………..4:13
– 15
4. ODODO ABRAHAMU NIPA IGBAGBO NI…………………………………….4:16
– 25
C ANFAANI ODODO………………………………………………………………5:1
– 11
1. ALAFIA PELU OLORUN………………………………………..........................5:1
– 2
2. AYO NINU IPONJU……………………………………………………………..5:3
– 8
3. IGBALA KURO NINU IBINU OLORUN………………………………………5:9
-11
D IYATO LAARIN ODODO ATI
IDALEBI………………………………………5:12 – 21
IV ISODIMIMO:- FIFI ODODO OLORUN SI
ISE………………………………...6:1 – 8:39
A ISODIMIMO ATI ESE…………………………………………………………..6:1
– 23
1. IKU ONIGBAGBO SI ESE NINU
ILANA……………………………………..6:1 – 14
2. IKU ONIGBAGBO SI ESE NI
IFISISE………………………………………...6:15 – 23
B ISODIMIMO ATI OFIN………………………………………………………..7:1
– 25
1. DIDOKU SI OFIN ATI ALAAYE SI
OLORUN……………………………....7:1 – 6
2. OFIN KO LEE GBANI LOWO ESE…………………………………………...7:7
– 25
C ISODIMIMO ATI EMI…………………………………………………………8:1
– 39
1. EMI NI O’GBANI LOWO AGBARA ERAN
ARA…………………………...8:1 – 11
2. EMI NI O NFUN NI NI AGBARA LATI DI
OMO…………………………..8:12 – 17
3. EMI NFUN NI IDANILOJU OGO OJO
IWAJU……………………………...8:18 – 30
4. EMI NFUN NI IDANILOJU ISEGUN IKEHIN……………………………..8:31
– 39
IPIN KEJI: IDAJO
NIPA ODODO OLORUN………………………………………9:1 – 11 – 36
1. ISRAEL L’ATIJO: AYANFE OLORUN………………………...………….9:1
- 29
A. IBANUJE PAULU…………………………………………………………...9:1
– 5
B. AGBARA ISEJOBA TI OLORUN………………………………………….9:6
– 29
II ISRAEL NISISINYI: IKOSILE
OLORUN…………………………………9:30 – 10:21
A. ISRAELI NWA ODODO NIPA ISE………………………………………..9:30
- 33
B. ISRAELI KO KRISTI SILE……………………………………...................10:1
– 15
C. ISRAELI KO AWON WOOLI SILE……………………………………….10:16
– 21
III OJO IWAJU ISRAELI: IMUPADA BO SIPO LATI
OWO OLORUN…....11:1-36
A. KIKO ISRAELI SILE KII SE
PATAPATA………………………………...11: 10
B. KIKO SILE KII SE OPIN…………………………………………………....11:11
– 32
1. IDI TI A FI KO ISRAELI
SILE………………………………......................11:11 – 24
2. ILERI IMUPADABOSIPO ISRAELI………………………………………..11:25
– 32
C. IMUPADABOSIPO ISRAELI: ONA LATI FI OGO
FUN OLUWA……....11:33-36
IPIN KETA: FIFI
ODODO OLORUN SI ISE……………………………………....12:1 – 16:27
1. ODODO OLORUN NI FI SI ISE NIPA OJUSE
AWON KRISTIENI… …..12:1 – 13:14
A. AWON OJUSE WA SI OLORUN………………………………………….12:1
– 2
B. AWON OJUSE WA SI
AWUJO……………………………………………12:3 – 21
C. AWON OJUSE SI AWON ALASE NI IPO
GIGA…………………………13:1 – 7
D. AWON OJUSE SI AWON ALABAGBE PO……………………………….13:8
– 14
II ODODO OLORUN TI A FI SI ISE NIPA
OMINIRA KRISTIENI………...14:1 – 5:13
A. AWON ILANA OMINIRA
KRISTIENI……………………………………14: 1 - 13
B. FIFI AWON OMINIRA KRISTIENI SI
ISE………………………………..15: 1 – 13
III IPARI………………………………………………………………………...15:14
– 16:27
A. IDI TI PAULU FI KOWE
YI………………………………………………..15:14 – 21
B. IDI TI PAULU SE FE RIN IRIN
AJO………………………………………15:22 – 23
C. IYIN PAULU ATI
IKINI……………………………………………………16:1 – 27
EPISTELI
AKOKO SI AWON ARA KORINTI
Ni ogorun odun
akoko, ilu Korinti ni o gbegba oroke ninu oro aje ni apa guusu ilu Griki. Ilu yi ko gbajugbaja nitori iwa eri re ati
nitori iwa iborisa. Sugbon pelu gbogbo
awon idiwo yi, Paulu ni anfaani lati gbin ijo Kristieni nibe ninu irin ajo ise
iranse re eleekeji (Ise 18: 1 – 7). Bi o
tile je wipe won ni ebun Emi, ti won si ndagba, sibe, ijo yi kun fun awon
wahala: Nipa ti ara, nipa eya, nipa eko,
ati ifisise, wahala gbogbogbo ati ti eyo enikan.
Paulu kowe
episteli kinni si awon ara Korinti yi lati le yanju awon wahala yi, ati lati
dahun awon ibeere ti awon kristieni ilu Korinti ti beere lori awon isele ti o
takoko.
AKOKO TI A KO IWE NAA
Korinti je ilu
kan Pataki ninu ilu Griki atijo titi di akoko
ti a paarun lati owo awon ara Romu ni odun 146B.C.
Julius Kaesari
ni o se atunko re gegebi ilu Romu ti a tun ‘tedo ni odun 46B.C, o si dagba, o
se rere, osi pada di Oluilu agbegbe Akaia.
Ede Pataki ti
won nso ni Latin, sugbon Griki ni ede gbogbo eniyan. Ni akoko Paulu, Korinti je Olu-ilu
peloponnesu, niwon igba ti o je wipe ilu yi wa laarin okun meji, laarin okun
Aegeani ati okun Adriatiki, eyi ni so peloponnesu pelu ariwa Griki. Nitori ibudoko oju omi meji ti won ni, ilu yi
di ibi taja, ti awon oko oju omi kekeeke si ngule si ebute Korinti lati le yera
fun irinajo ogorun meji ibuso ti o lewu ni tosi guusu ile Griki.
Awon inunibini
ti owa ni Makedonia ni o dari Paulu lo si iha guusu si Atheni, lehin naa ni o rekoja
lo si Korinti. Paulu ko iwe ekini ati
ikeji si awon ara Tessalonika, o si gbe ise iranse re kuro in sinagogu lo si
ile Titu Justu nitori inunibini, o si yi Kripu lokan pada, eni tii se olori
sinagogu. Paulu ko awon eniyan ni eko
oro Olorun ni Korinti fun osu mejidinlogun (18 months) ni odun AD 51 – 52.
Lehin ti Paulu
lo, Apollo wa lati Efesu lati se ise iranse ninu ijo Korinti (3:6, Ise 18:24 –
28). Nigbati Paulu nkoni ti o si nwaasu
ni Efesu ni akoko irin ajo ise iranse re eleeketa, o gbo iro ibinuse lati odo
awon ara ile Kloe nipa awon wahala ti o wa ninu ijo Korinti (1 Korin
1:11). Ijo naa si ran awon asoju okunrin
meta (1 Korinti 16:7) awon ti won mu leta wa, ti won si nbeere fun idajo Paulu
lori awon isele kan (I Kor. 7:1). Paulu
ko episteli yi lati fesi si awon wahala ati awon ibeere awon ara korinti (o ti
ko iwe kan si won tele (I Kor. 5:9).
Paulu npete lati kuro ni Efesu (I Kor. 16:5-8); ntokasi wipe a ko
episteli akoko si awon ara korinti ni odun A.D. 56.
IDI TI A FI KO IWE NAA
Idi ti a fi ko
Episteli yi ni lati fi ilana igbe aye Kristieni si ise ninu aye olukuluku ati
laarin awujo. Agbelebu Kristi ni iwaasu
ti a ya soto lati yi aye awon onigbagbo pada, ki o si so won di eni oto; gegebi
eniyan ati gegebi ara apapo laarin aye ti o yi wa ka.
Sugbon awon ara
Korinti nba eri won je nitori iwa eeri ati aisokan. Paulu ko Episteli gegebi iwe ibaniwi si awon
irohin nipa awon wahala ati awon iwa aito ti o wa laarin awon ara Korinti (I
Kor. 1:10 -17).
A seto Episteli
lati se atunse awon iwa ati isesi ti ko dara ati lati gbe emi isokan laruge
laarin awon ara ninu ibasepo ati ijosin won.
Paulu ko fe be won wo pelu ogo
nitori okan ife baba ti o ni si won (I Kor. 4:14 – 15; 4:21) (Ise. 18:24 – 19:1).
Nipase ilakaka
ise iranse iranjade Paulu ati awon miran ni a gbin ijo si ilu Korinti sugbon, o
nira fun Paulu lati yo Korinti kuro ninu ijo.
Igbe aye keferi awon ara Korinti ni agbara akoran lori awon Kristieni ti
o wa ninu ilu ti o di baje yi – wahala
oniruuru ni o yi won ka.
Ninu iwe
ikora-eni-ni-ijanu yi, a fi ipa mu Paulu lati lo ase Apostoli re bi o se nyanju
awon wahala ipinya, iwa agbere, aibowofun ofin, imotara-eni-nikan, biba ounje
ale Oluwa je, Biba awon ebun Emi je, ati sise ajinde Jesu. Paulu so awon iwoye ti o po lori awon ibeere
ati awon isele ti awon ara Korinti so nipa re ninu iwe won.
PINPIN EPISTELI KINNI SI
KORINTI
IPIN KINNI:-
IDAHUN SI IROHIN NIPA IPINYA………………...........…………1:1 – 4:21)
I ORO AKOSO…………………………………………………………………1:1
– 9
A. IKINNI PELU ORE
OFE……………………………………………………..1:1 – 3
B. ADURA IDUPE………………………………………………………………1:4 –
9
II IROYIN NIPA
IPINYA………………………………………………………1:10 – 17
III AWON IDI
IPINYA………………………………………………………….1:18 – 4:21
A. NINI OYE TI O LODI NIPA IWAASU
IHINRERE………………………...1:18 – 3:4
1. IHINRERE KII SE OGBON TI AYE
YI……………………………………..1:18 – 2:5
2. IHINRERE JE OGBON TI
ATOKEWA……………………………………..2:6 – 3:4
B NINI OYE TI O LODI NIPA AWON IRANSE
IHINRERE………………...3:5 – 4:5
1. AWON IRANSE JE ALABASISE PAPO PELU
OLORUN………………...3:5 – 17
2. AWON IRANSE JE ENI TI YIO SIRO ISE WON
FUN OLUWA………….3:18 – 4:5
C NINI OYE TI O LODI NIPA ISE IRANSE
PAULU………………………...4:6 – 21
IPIN KEJI:
IDAHUN SI IROYIN NIPA AGBERE………………………………….5:1 – 6:20
1. NIPA IBALOPO LAARIN IBATAN………………………………
………..5:1 - 13
A. FI AWON ALAGBERE NAA FUN
IFIYAJE………………………………..5:1 – 8
B. YERA FUN AWON ONIGBAGBO
ALAIMO……………………………….5:9 -13
II NIPA FIFI EJO SUN NI ILE EJO LAARIN
AWON ONIGBAGBO…………6:1 – 11
III IKILO LODI SI IWA
AGBERE……………………………………………….6:12 – 20
IPIN KETA:
IDAHUN SI IWE AWON IBEERE……………………………………..7:1 -16:24
I IMORAN NIPA
IGBEYAWO…………………………………………………7:1 – 40
A. AWON ILANA FUN IGBE-AYE
IGBEYAWO…………………………….7:1 – 9
B. AWON ILANA FUN AWON ONIGBAGBO T’O
GBEYAWO……………7:10 – 16
D. AWON ILANA NIPA DIDURO NINU IPE
OLORUN……………………..7:17 – 24
E AWON ILANA FUN AWON TI KO TII
GBEYAWO……………………...7:25 – 38
E AWON ILANA FUN TITUN-IGBEYAWO SE……………………………7:39 – 40
II IMORAN NIPA AWON OHUN TI A FI RUBO SI
ORISA…………………8:1 – 11:1
A AWON ILANA OMINIRA ATI AWON ARAKUNRIN
ALAILERA………8:1 – 13
B APEJUWE PAULU ATI OMINIRA
TIRE…………………………………...9:1 – 27
D PAULU SO NIPA ETO RE GEGEBI IRANSE
OLORUN…………………..9:15 – 27
E IKILO NIPA BIBA OMINIRA
JE……………………………………………..10:1 – 13
E IRUNISOKE LATI LO OMINIRA LATI FI SE
OLUWA LOGO…………...10:14 – 11:1
III IMORAN NIPA IJOSIN
ITAGBANGBA…………………………………….11:2 – 14:40
A. AWON ILANA NIPA ADURA
ITA-GBANGBA……………………………11:2 - 16
B. IBANIWI LORI SISE LODI SI ILANA OUNJE
ALE OLUWA……………..11:17 – 34
D ILANA NIPA LILO AWON EBUN
EMI……………………………………..12:1 – 14
1. IYIRIWO NIPA BI A SE KO EMI NI IJANU………………………………...12:1
– 3
2. ONIRUURU AWON
EBUN…………………………………………………...12:4 – 11
3. PATAKI AWON
EBUN………………………………………………………..12:12 – 31
4. LILO AWON EBUN PELU
IFE………………………………………………..13:1 – 13
5. TITAYO EBUN
ASOTELE…………………………………………………….14:1 – 6
6. EBUN ONIRUURU
EDE……………………………………………………….14:7 – 25
7. LILO AWON EBUN NINU IJOSIN
ITAGBANGBA………………………….14:26 – 40
IV IMORAN NIPA
AJINDE………………………………………………………..15:1 – 58
A. OTITO NIPA AJINDE
KRISTI………………………………15:12 – 19
D. ILANA/ETO NIPA
AJINDE…………………………………………………….15:20 – 28
E. ITUMO TI ARA NIPA AJINDE
KRISTI……………………………………….15:29 – 34
E. AWON ARA OKU T’O
JINDE…………………………………………………15:35 – 50
F. AWON ARA ALAAYE TI A SI NIPA PADA………………………………….15:51
– 58
V IMORAN NIPA EDAWO FUN
JERUSALEM…………………………………16:1 – 4
VII IPARI…………………………………………………………………………….16:5 –
24
EPISTELI
KEJI SI AWON ARA KORINTI
Lati igba Episteli
Paulu akoko, ijo Korinti ti gbile pelu awon oluko eke ti won nru awon eniyan
soke lodi si Paulu. Won wipe paulu maa
ntete yi pada, eni ti o gberaga, eni ti irisi re ko wuni, eniti oro enu re ko
dara, alaisooto ati eniti ko ye lati je Aposteli Kristi.
Paulu ran Titu
lo si Korinti lati lo yanju awon oran isoro yi, nigbati o pada de, inu re dun
lati gbo iroyin nipa iyipada okan awon ara Korinti. Paulu kowe yi lati fi okan idupe han fun
awon ogooro eniyan ti o ronupiwada ati lati sipe fun awon olote die ti o ku
lati gba ase re.
Ninu gbogbo iwe
yi, Paulu daabo bo ihuwasi re, isesi re ati ipe re, gegebi Aposteli Oluwa Jesu
Kristi.
AKOKO TI A KO IWE NAA
Paaulu wa ni ilu
Efesu nigbati o ko iwe Korinti kinni, ti o si nreti wipe ki Timoteu se agbeyewo
si ilu Korinti ki o si pada wa sodo re (I Korinti 16:10 – 11). Timoteu mu
irohin to Paulu wa nipa inunibini ti o ti dide lodi si ninu iwe ise awon
Aposteli, sugbon itokasi re wa ninu 2 Korin. 2:1. 12:14. 13:1 – 2)
Nigbati Paulu
pada si ilu Efesu, Paulu fi ibanuje kowe si ijo Korinti ti o si nro won lati fi
iyaje awon adari alatako naa (2:1 – 11, 7:8).
Titu ni o mu
leta (iwe) yi lo si Korinti. Paulu
npongbe lati gbo esi oro naa, o koja lo si ilu Troasi, o si tun re koja si ilu
Makedonia lati pade Titu ninu irin ajo re (2 Kor. 2:12 – 13, 7:5 – 16). Inu Paulu dun gidigidi nipa iroyin ti Titu mu
pada wa, wipe opolopo awon ara Korinti ti ronupiwada kuro ninu iwa ote won, ti
won se lodi si ase Aposteli Paulu.
Amo sa, inunibini
ranpe si wa sibe, eyiti awon egbe elesin Juu ndari re. (10 – 13) Nibe ni ile
Makedonia ni Paulu ti kowe Episteli keji si awon ara Korinti ti o si fi ran
Titu ati arakunrin miran (8:16 – 24).
Eleyi sele ni opin odun A.D 56, ati wipe ilu Makedonia ti a ti ko iwe yi
ni a npe ni Fillipi. Paulu rin irin ajo
re eleeketa lo si ilu Korinti lehin nkan wonyi (12:14; 13:1 – 2, Acts 20:1 – 3)
nibe ni o ti ko iwe si awon ara Romu.
IDI TI A FI KO IWE NAA
Idi ti a fi ko
Episteli keji si awon ara Korinti da lori awon Aposteli eke ti won bere
ipolongo ti o munadoko lodi si Paulu ninu ijo ti o wa ni Korinti, Paulu si gbe
awon igbese ti o po lati bori inunibini naa.
Episteli yi fi ayo Aposteli yi han lori isegun ti ihinrere otito ni ni
ilu Korinti (1 – 7); o si gbe iwuri fun “Ikedun
ti Olorun” ati ironupiwada opo awon onigbagbo ti o wa nibe. Bakanna ni o ro awon ara Korinti lati mu
ileri won se nipa ore atinuwa fun awon alaini ti o wa laarin awon Kristieni ti
o wa ni Judea. (8 – 9). Edawo yi ki yio
je iranlowo fun awon alaini nikan, sugbon yio fi okan ikaanu awon kristieni
keferi ti o wa ni Makedonia ati Akaia han fun awon kristieni Juu ti o wa ni
Judea, eleyi yio si fi isokan laarin awon keferi ati awon Juu han ninu ara
Kristi. Inunibini ti a soro re ni ori 10
– 13 je eyi ti o kun fun awon omo Juu (Ara palestini tabi awon Helleni; 11:22)
ti won so wipe Aposteli ni awon ise (11:5, 18; 12:11) sugbon ti won nwaasu bi
onde ninu sise olori won (11:20). Ori 10
– 13 ni a ko lati tu asiri “awon osise eletan” ati lati da abo bo ase ti Olorun
fun Paulu ati ise iranse re gegebi Aposteli Jesu Kristi.
PINPIN EPISTELI KEJI SI AWON
ARA KORINTI
IPA KINNI:- ALAYE PAULU LORI SE IRANSE RE…………………………………1:1
– 7:16
I ORO
AKOSO/AFIHAN…………………………………………………………..1:1 – 11
A IDUPE PAULU SI
OLORUN…………………………………………………….1:1 – 7
B WAHALA PAULU NI
ASIA……………………………………………………..1:8 – 11
II ALAYE PAULU LORI IYIPADA IPINU
RE……………………………………1:12 – 2:13
A OJULOWO ETO/IPINU
PAULU………………………………………………...1:12 – 22
B IYIPADA IPINU
PAULU………………………………………………………...1:23 – 2:4
D ISIPE PAULU LATI
DARIJI……………………………………………………..1:5 – 13
III IMO IJINLE PAULU NIPA ISE IRANSE………………………………………..2:14
– 6:10
A KRISTI NI O NMUWA YO AYO
ISEGUN……………………………………...2:14 – 17
B IYIPADA AYE – ERI ISE
IRANSE………………………………………………3:1 – 5
D MAJEMU TITUN NI IPILE ISE
IRANSE………………………………………..4:1 – 7
E KRISTI NI AKORI NLA FUN ISE
IRANSE……………………………………..4:8 – 15
E IDANWO MBE NINU ISE
IRANSE……………………………………………...4:16 – 18
F IRUSOKE NINU ISE
IRANSE……………………………………………………4:16 – 5:2
1. IRUSOKE
NIPA AWON IWOYE TI ODE………………………………..4:16 – 18
2. IRUSOKE
NIPA IFARAHAN KRISTI NI OJO IWAJU…………………5:1 – 8
3. IRUSOKE
NIPA ERE OJO IWAJU………………………………………5:9 – 10
4. IRUSOKE
NIPA IFE KRISTI…………………………………………….5:11 – 16
5. IRUSOKE
NIPA ISE IRANSE ILAJA…………………………………...5:17 – 21
6. MASE
OHUN IKOSE NINU ISE IRANSE……………………………...6:1 – 10
IV IWAASU IMORAN PAULU SI AWON ARA
KORINTI………………………6:11 -7:16
A PAULU BEBE FUN
ILAJA……………………………………………………...6:11 - 13
B PAULU BEBE FUN YIYA KURO LODO AWON
ALAIGBAGBO…………...6:14 – 7:1
D IPADE PAULU PELU
TITU……………………………………………………..7:2 – 7
E IDAHUN AWON KORINTI SI IWE
PAULU……………………………………7:8 – 16
IPA KEJI: EDAWO
TI PAULU GBE FUN AWON AYANFE…………………………..8:1 – 9:15
I APEERE AWON ARA
MAKEDONIA…………………………………………...8:1 – 6
II IWAASU IRUSOKE SI AWON ARA
KORINTI…………………………………8:7 – 9:15
A APEERE KRISTI…………………………………………………………………..8:7
– 9
B EREDI IFIFUNNI…………………………………………………………………..8:10
– 15
D ALAYE LORI AWON
ASOJU…………………………………………………….8:16 – 9:5
1.
AWON IPINU NINU
IFIFUNNI…………………………………………..8:16 – 24
2.
IMURASILE NINU
IFIFUNNI……………………………………………9:1 – 5
E IRUSOKE SI
IFIFUNNI…………………………………………………………..9:6 – 15
1. AWON
ILANA NIPA IFIFUNNI…………………………………………9:6 – 7
2. AWON
ILERI NINU IFIFUNNI………………………………………….9:8 – 15
IPIN KETA: IDAJO OTITO PAULU NIPA JIJE APOSTELI
RE……………………...10:1 – 13:!4
I PAULU DA AWON OLUFISUN RE
LOHUN…………………………………...10:1 – 8
A ESUN NIPA AWON OJO GBE
IDAHUN………………………………………..10:1 – 2
B IDAHUN SI ESUN NIPA RIRIN NIPA TI
ARA…………………………………10:3 – 9
D IDAHUN SI ESUN NIPA AILERA
ENIKAN……………………………………10:10 – 18
II PAULU DA ABOBO JIJE APOSTELI
RE……………………………………….11:1 -12:13
A IKEDE PAULU LORI JIJE APOSTELI
RE………………………………………11:1 – 15
B IJIYA PAULU JE ATILEHIN FUN JIJE
APOSTELI RE………………………...11:16 – 33
D AWON ISIPAYA PAULU JE ATILEYIN FUN JIJE
APOSTELI RE……………12:1 – 10
1. IRAN
NIPA PARADISE…………………………………………………..12:1 – 6
2. EGUN
NINU ERAN ARA RE…………………………………………….12:7 – 10
E AWON AMI PAULU JE ATILEHIN FUN JIJE
APOSTELI RE………………...12:11 – 13
III PAULU KEDE IBEWO RE TI O
NBO……………………………………………12:14 – 13:10
A PAULU KO FE JE ERU IYONU NIPA ETO ISUNA
OWO……………………...12:14 – 18
B PAULU KO FE BA WON NINU IGBE AYE ERAN
ARA……………………….12:19 – 21
D IKILO PAULU LATI YE ARA WON
WO………………………………………..13:11 – 14
IV IPARI……………………………………………………………………………….13:11
– 14
EPISTELI SI AWON ARA GALATIA
Episteli si awon
ara Galatia ni a pe ni “ASE OMINIRA KRISTIENI” o je iwe ti
Paulu ti fi idalare nipa igbagbo han ati ominira ti o njade lati iru re. Paulu fi iwe ase ominira kristieni s’owo si
awon eniyan ti won ti se tan lati fi ominira won ti ko se diyele sile eyi ti
won gbe ninu Kristi. Awon amofin Juu kan
ni won ngbiyanju lati se akoran fun awon onigbagbo ti o wa ni Galatia lati fi
ominira won ti won gba ninu Kristi d’okowo fun igbekun si ofin.
Paulu kowe yi
lati tako ihinrere eke won nipa awon ise, ati lati fi ajulo idalare nipa
igbagbo han. (kii se nipa ise ni a fi
ngbanila, bikose nipa idalare nipa igbagbo).
AKOKO TI A KO IWE NAA
Paulu se abewo
si ilu Galatia fun igba akoko ninu irin ajo ise iranse re eleekeji, boya nigba
ti o wa ni oju ona si ilu Troasi, (Ise 16:6).
Ninu irin ajo ise
iranse Paulu eleeketa, Paulu tun se abewo miran si awon ijo ti o wa ni Galatia
eyi ti o ti da sile (Ise 18:23). O si ko
episteli yi boya ni Efesu (A.D. 53 – 56) tabi Makedonnia (A.D. 56) tabi ni ilu
Rome. Paulu kowe yi lati f’esi si awon
iroyin wipe awon ijo Galatia ti yara fi aye gba awon eko eke lati bori
won. Eko eke yi ni awon elesin Juu kan
nko ti won fi enu lasan njewo Jesu, sibe ti won nwa ona lati fi awon keferi ti
won sese gbagbo si abe awon ohun ti ofin Mose nbeere. (Gal. 1:7, 4:17, 21, 5:2
– 12, 6:12 – 13).
IDI
TI A FI KO EPISTELI NAA
Iwe Galatia je
iwe pajawiri ati iwe itoni sona ti o se afihan awon ipele meta ti o je idi ti a
fi ko episteli si awon ara Galatia.
ORI KINNI –
IKEJI ni a ko lati fi daabo bo ase Paulu gegebi Aposteli, nitori eleyi fi ese
iwaasu ihinrere re mule.
ORI KETA –
IKERIN ni a ko lati fun wa ni idabo bo nipa eko imo ijinle nipa ilana idalare
nipa igbagbo lati fi tako eko eke ti idalare nipa ofin. Paulu lo ofin papa lati fi gbe oro re lehin.
ORI KARUN –IKEFA
ni a ko lati fi han wipe ominira kuro ninu ofin ko tumo si aiteriba fun ofin
(ko tumosi aibowo fun ofin) gege bi awon alatako Paulu ti so tele.
Episteli yi fi
han wi pe awon onigbagbo ko si labe ofin, sugbon a gba wa la nipa igbagbo
nikan. Olorun gbe Paulu didi gegebi Mose
fun awon Ijo Kristieni lati gba won ninu igbekun esin awon Juu. (ofin ati awon irubo). Agbara emi mimo ni o nran awon kristeni lowo
lati gbadun ominira larin ofin ife.
PINPIN EPISTELI SI AWON ARA
GALATIA
I A DAABOBO IHINRERE ORE OFE……………………………………………………1:1
-2:21
A ORO
AKOSO/AFIHAN…………………………………………………………………..1:1 – 9\
1. IGBALA:
IPILE ORE OFE……………………………………………………….1:1 – 5
2. ISELE
AYIKA – YIYA KURO NINU ORE OFE………………………………..1:6 – 9
B ISIPAYA ATOKEWA NI O NFUN NI NI
IHINRERE ORE OFE………………………1:10 – 24
D AWON ADARI JERUSALEM NI O NBUWOLU
IHINRERE ORE OFE………………2:1 – 10
E ASE IDAJO OTITO SI IHINRERE ORE OFE
NIPA BIBA PETERU WI………………2:11 – 21
II ASE ALAYE NIPA IHINRERE ORE
OFE……………………………………………….3:1 – 4:31
A A NFI EMI MIMO FUN NIPA IGBAGBO, KII SE
NIPA ISE…………………………..3:1 – 5
B A DA ABRAHAMU LARE NIPA IGBAGBO, KII SE
NIPA ISE……………………….3: 6 – 9
D IDALARE JE NIPA IGBAGBO, KII SE NIPA
OFIN…………………………………….3:10 – 4:11
1.
KRISTI TI RA WA PADA KURO NINU EGUN OFIN…………………………3:10 – 14
2. MAJEMU
ABRAHAMU KO S’OFO NIPA OFIN………………………………..3:15 – 18
3. A
FUN WA LOFIN LATI TI WA SINU IGBAGBO……………………………...3:19 – 22
4. AWON
ONIGBAGBO TI DI OMINIRA KURO NINU OFIN…………………
3:23 – 4:11
E AWON ARA GALATIA GBA IBUKUN NIPA
IGBAGBO, KII SE NIPA ISE………….4:12 – 20
E OFIN ATI ORE OFE KO LE E GBE
PAPA……………………………………………….4:21 – 31
III A FI IHINRERE ORE OFE SI
ISE…………………………………………………………5:1 – 6:18
A IPO OMINIRA: DIDURO
SINSIN…………………………………………………………5:1 – 12
B FIFI OMINIRA SI ISE: FE OMONIKEJI
RE………………………………………………5:13 – 15
D AGBAA FUN OMINIRA: RINRIN NINU
EMI……………………………………………5:16 – 26
1. IJAGUDU
LAARIN EMI ATI ARA………………………………………………..5:16 – 18
2. AWON
ISE TI ARA…………………………………………………………………5:19 – 21
3. AWON
ESO TI EMI……………………………………………………………… 5:22
– 26
E AWON OHUN TI A GBODO SE NINU OMINIRA:
SE RERE FUN GBOGBO ENIYAN.6:1 – 10
E NI IPARI……………………………………………………………………………………..6:11
– 18
1. ERONGBA
AWON TI O K’OLA………………………………………………… 6:11
– 13
2. ERONGBA
PAULU APOSTELI………………………………………………...….6:11 – 18
EPISTELI SI AWON ARA EFESU
A ko Episteli yi
si egbe awon onigbagbo kan, ti won je oloro pupo ninu Jesu Kristi, sugbon ti
won ngbe aye atoroje nitori wipe won je ope si awon ohun oro won, ati wipe won
ko lo oro won bi o ti ye. Won si nrin
gegebi otosi ninu emi.
Paulu bere pelu
sise alaye ni ori kinni – keta pelu awon oro nipa awon “iwe ifowopamo ti
kristieni ti o wa li orun: isodomo, itewogba, irapada, idariji, ogbon, ogun
edidi emi mimo, iye ore ofe, jije omo ilu orun aikukuru, gbogbo awon ibukun ti
emi.
Lati inu awon
opolopo isura ti emi yi, awon kristieni ni gbogbo isura ati ohun alumoni ti won
nilo lati gbe igbe aye won”Si iyinlogo ati orre-ofe re” (1:6).
Ori kerin –
ikefa fi ara jo ile iwosan nibi ti a ti nto egungun, nibi ti awon onigbagbo ti
nko bi a ti nrin ninu emi lati fi ese mule ninu isura tabi oro ti emi ti o je
tiwon.
AKOKO TI A KO IWE NAA
Ni opin irin ajo
ise iranse re elekeeji Paulu se abewo si ilu efesu nibi ti o fi Priskilla ati
Akuila si (Ise 18:18 – 21). Paulu duro
ni ilu Efesu to bi odun meta ni akoko irin ajo ise iranse re eleeketa (Ise.
19:2 – 30), oro Olorun tan kale ni gbogbo agbegbe Asia. Ise iranse Paulu ti o munadoko bere si kolu
gbogbo awon alalupayida ati awon agbegilere ni ilu naa, eleyi ni o si mu
irukerudo sele ninu gbogan isere awon ara Efesu. Paulu si fi ilu naa sile lo si ilu Makedonia
lehin naa, sugbon Paulu se ipade pelu awon alagba Efesu nigbati o nrin irin ajo
re lo si Jerusalem (Ise 20:17 – 38).
Paulu ko “Awon
Episteli ogba ewon” (Iwe Efesu, iwe Filippi, iwe Kolosse ati iwe Filemoni) ni
akoko ti o wa ni ogba ewon awon ara Romu ni odun AD 60 – 62. Efesu 3:1, 4:1, 6:20 Filippi 1:7, 13 – 14,
Kolose ati iwe Filemoni ni o daju wipe a ko won ni akoko kan naa (Efesu 6:21 –
22, Kol. 4:7 – 9) ni odun 60 – 61 A.D.
Ako iwe Filippi ni odun A.D 62, ni kope re ni a tu Paulu sile.
A ko kowe yi
lati fi yanju awon asise kankan ninu ijo agbegbe naa, sugbon a ko lati se
idaabo bo kuro lowo awon wahala ninu gbogbo ijo l’apapo, nipa gbigba ara Kristi
ni iyanju lati dagba ninu Kristi. Ako
iwe yi bakanna, lati je ki awon onigbagbo mo nipa ipo won ninu Kristi, nitori
eyi ni ipile awon ohun ti won nfi si ise ni gbogbo igbe aye won. Ida akoko ninu iwe Efesu so nipa awon ohun
ini ti orun ti o je ti onigbagbo, bi, Isodomo, irapada, ogun agbara, iye, oore
ofe, jije omo orun ati ife Kristi. Ko si
awon ohun pajawiri ni ori kinni – iketa, eyi ti o tejumo awon ebun atoke
wa. Sugbon ori kerin – ikefa ni awon
ohun marundinlogoji ti o je itoni ti o so nipa olukuluku. Nitorinaa, iwe Efesu bere ni orun osi pari si
inu ile ati ninu gbogbo awon ibasepo igbe aye ojoojumo.
PINPIN IWE EFESU
IPA KINNI:- IPO
KRISTIENI…………………………………………………………………....1:1 – 3: 21
I IYIN FUN
IRAPADA…………………………………………………………………….1:1 -14
A IKINI LATI OWO PAULU……………………………………………………………….1:1
– 2
B AWON TI BABA
YAN…………………………………………………………………...1:3 – 6
D OMO SE
IRAPADA……………………………………………………………………....1:7 – 12
E EMI MIMO FI EDIDI
DI………………………………………………………………….1:13 – 14
II ADURA FUN
ISIPAYA…………………………………………………………………..1:13 – 14
III IPO AWON
KRISTIENI…………………………………………………………………..2:1 – 3:13
A IPO AWON KRISTIENI GEGE BI
ENIKOOKAN………………………………………2:1 – 10
1. IPO
ATIJO: OKU SI OLORUN…………………………………………………...2:1 – 3
2. IPO
TITUN: ALAYE SI OLORUN……………………………………………….2:4 – 10
B IPO AWON KRISTIENI
LAPAPO……………………………………………………….2:11 – 3:13
1. ILAJA
LAARIN AWON JUU ATI AWON KEFERI…………………………….2:11 – 22
2. ISIPAYA
NIPA ADIITU NIPA IJO………………………………………………3:1 – 23
IV ADURA FUN
ISINIYE…………………………………………………………………...3:14 – 21
IPA KEJI: AWON OHUN IFISISE ISE
KRISTIENI……………………………………………4:1 – 6:24
I ISOKAN NINU
IJO……………………………………………………………………….4:1 -6
A IWAASU IYANJU SI
ISOKAN…………………………………………………………..4:1 – 3
B ALAYE KIKUN NIPA
ISOKAN………………………………………………………….4:4 – 6
D AWON ONA SI ISOKAN AWON
EBUN………………………………………………...4:7 – 11
E AWON IDI FUN AWON
EBUN…………………………………………………………..4:12 – 16
II IGBE AYE MIMO………………………………………………………………………...4:17
– 5:21
A BO OGBOLOGBO OKUNRIN ATIJO
SILE……………………………………………...4:17 – 22
B GBE OKUNRIN TITUN
WO………………………………………………………………4:23 – 29
D MA SE MU EMI MIMO
BINU…………………………………………………………….4:30 – 5:2
E RIN GEGEBI OMO
IMOLE……………………………………………………………….5:13 – 17
E E KUN FUN EMI MIMO…………………………………………………………………..5:18
– 21
III AWON OJUSE NINU ILE ATI NIBI
ISE…………………………………………………5:22 – 6:9
A AWON AYA: TERIBA FUN OKO
TIRE…………………………………………………5:22 – 24
B EYIN OKO: FERAN AWON AYA
YIN…………………………………………………..5:25 – 33
D EYIN OMO: E GBORAN SI AWON OBI
YIN…………………………………………...6:1 – 4
E ISE ISIN NINU ISE
OOJO………………………………………………………………...6:5 – 9
IV IHUWASI NI AKOKO
IJAGUDU………………………………………………………...6:10 – 24
A GBE IHAMORA OLORUN
WO…………………………………………………………..6:10 – 17
B GBADURA FUN
IGBOYA………………………………………………………………..6:18 – 20
D NI IPARI……………………………………………………………………………………6:21
– 24
EPISTELI SI AWON ARA FILIPPI
Episteli si awon
ara Filippi je Episteli ayo ati imulokanle laarin awon isele ayika ati ko ba
ara mua. Ninu Episteli yi, Paulu se
alaye daradara nipa ife ailegbe ti oun ni si awon ara Filippi, papa julo nitori
awon eri won ti ko ye ati atileyin won.
Paulu fi tifetife ro won lati gbe awon ise won, ero won le agbara Jesu
Kristi. Paulu, bakanna, nwa ona lati se
atunse wahala aisokan ati ifagagbaga, ti o si nro awon oluka ise yi pe ki won
se afarawe Kristi ninu iwa irele ati ihuwasi iranse re.
Ni ona yi ni ise
iranse ihinrere yio ti tesiwaju, gegebi awon onigbagbo se nlepa lati duro
sinsin, ti won si ni okan kanna, ti won si nyo nigbagbogbo, ti won si ngbadura
nipa ohun gbogbo.
Paulu k’owe
idupe si awon onigbagbo ti o wa ni ilu Filippi fun iranlowo won ni akoko aini
re, bakanna ni o lo iwe yi lati fi awon itoni nipa isokan onigbagbo s’owo si
won. Ninu Kristi nikan ni isokan tooto
ati ayo se e se.
AKOKO TI A KO EPISTELI NAA
Ni odun 356 B.C,
Oba Filippi ti ilu Makedonia (Baba Alexanderu nla) ni o gba ilu yi ti o si mu
ilu yi gboro si, ti o si tun pa oruko ilu yi ni FILIPI. Awon ara Romu ko ilu yi ni igbekun ni odun
168 B.C; ati ni odun 42 B.C. Ipe Paulu si Makedonia nigbati o wa ni Troasi ni
akoko irin ajo ise iranse re eleekeji ni o mu ki Paulu bere ise iranse ni ilu
Filippi pelu iyipada okan Lydia ati awon miran.
Paulu ati Sila ni a fiyaje ti a si ti won mo inu tubu, sugbon eleyi yori
si ijere-okan oni tubu ni ilu Filippi.
Paulu tun se abewo miran si awon ara Filippi ninu irin ajo ise iranse re
eleeketa (Ise 29:1, 6). Nigbati won gbo
nipa ahamo awon ara Romu ti Paulu wa, ijo Filippi ran Epafroditu pelu iranlowo
owo (4:18), won ti ran Paulu lowo lemeji ninu awon isele bayi miran( 4: 16).
Epafroditu fere
de oju iku ninu aisan ti o se sibe o wa pelu paulu fun ojo pipe tobe ti awon
ara filippi
ti gbo nipa
aisan re. Lehin ti ara re da tan, Paulu fi iwe yi ran an pada si awon ijo
filippi(2: 25-30).
Sila, Timoteu
Luku Paulu ni won koko wa si ilu filippi ni A.D. 51, odun mokanla ki Paulu to
ko
Episteli yi.
Awon itokasi wonyi (1:13, 4:22) fi han wipe a ko ni ilu Romu, bi o tileje wipe
awon oluwadi
Kan wipe ilu
kaeserea ni tabi ilu efesu. A ko iwe filippi ni odun A.D. 62, ki a to tu Paulu
sile ninu ogba
ewon.
IDI
TI A FI KO EPISTELI NAA
A ko iwe yi lati
fi ife ati imoore Paulu han si awon onigbagbo ti o wa ni ilu Filippi ati lati
gba won ni imoran si igbe aye isokan, iwa mimo, ati ayo.
Paulu papa
gbadun ibasepo ti o dara pelu awon ijo Filippi, ijo ti o dabi eni pe o feran
julo. Won ni isiniye pupo si awon aini
eto isuna owo fun Paulu, won si n ba aini re yi pade pupo ju awon ijo miran lo.
(4:15 – 18, 2 Kor. 8:11), o si dabi eni pe won ko ni isoro laarin ara won.
A ko iwe Filippi
lati yanju irukerudo kankan, sugbon lati fi ife Paulu han si won, ati imoore re
fun awon ebun won, o si gba won niyanju nipa idagba kristieni won, o gba won
niyanju ki won ma fi eti si awon eko eke, ati awon ero ti o ni nipa ikola re.
Paulu fi iroyin
nipa ewon ti o wa to awon ara Filippi leti ati ise iranse ti o ndagba nipa
ipolongo iwaasu ihinrere (1:12 – 20); o si mura won sile de wiwa Timoteu ati
oun papa bi o ba se e se (2:19 – 24). O
kilo fun won ni awon ewu meji nipa awon olofin ati awon alatako ayanfe, sugbon
o so eleyi lati da abo bo won, ju ibawi lo.
Ni ona miran, Paulu
se idamo wahala aisokan ti o ndagba si laarin ijo Filippi ati wipe o nwa ona
lati se atunse re ki o to po si.
PINPIN EPISTELI SI AWON ARA FILIPPI
I ALAYE PAULU LEKUNRERE NIPA IPO TI O
WA LOWOLOWO………………....1:1 – 30
A ADURA IDUPE
PAULU………………………………………………………………...1:1 – 11
B IPONJU PAULU GBE IHINRERE
GA………………………………………………….1:12 – 18
D IPONJU PAULU GBE OLORUN
GA…………………………………………………...1:27 – 30
II ISIPE PAULU LATI NI OKAN
KRISTI………………………………………………...2:1 – 30
A IWAASU IYANJU PAULU LATI NI IWA
IRELE……………………………………..2:1 – 4
B APEERE IWA IRELE
KRISTI…………………………………………………………..2:5 – 16
D APEERE IWA IRELE
PAULU………………………………………………………….2:17 – 18
E APEERE IWA IRELE
TIMOTEU………………………………………………………2:19 – 24
E APEERE IWA IRELE
EPAFRODITU………………………………………………….2:25 – 30
III ISIPE PAULU LATI NI OYE NIPA
KRISTI…………………………………………...3:1 – 2
A IKILO LODI SI NINI IGBEKELE NINU
ARA………………………………………...3:1 – 9
B ORO IYANJU LATI MO
KRISTI………………………………………………………3:10 – 16
D IKILO LATI MASE GBE IGBE AYE WA FUN
ERAN ARA…………………………3:17 – 21
IV ISIPE PAULU LATI NI ALAFIA
KRISTI……………………………………………...4:1 – 23
A ALAAFIA PELU AWON ARA
GBOGBO……………………………………………..4:1 – 3
B ALAAFIA PELU
OLUWA……………………………………………………………...4:4 – 9
D ALAAFIA NINU IPOKIPO……………………………………………………………..4:10
– 19
E NI
IPARI…………………………………………………………………………………4:20 – 23
EPISTELI SI AWON ARA KOLOSSE
Iwe Kolosse ni
iwe ti Kristi je itejumo julo ninu gbogbo awon iwe Bibeli. Ninu re, Paulu tenumo ajulo Kristi ati igbala
pipe ti o pese lati le doju ija ko awon eko eke ati awon ayederu eko ti ko ba
bibeli mu ti to o ngbile si ninu ijo Kolosse.
Kristi, Oluwa
lori gbogbo iseda ati ori Ara, tii se ijo Re, je eni ti o to fun gbogbo aini ti
emi ati ti ara tabi aini miran ti o nba onigbagbo finra. Isokan awon onigbagbo pelu Kristi ninu iku
Re, Ajinde Re ati igbega Re ni ipile eyi ti a gbodo ko igbe aye re ni aye yi le
lori.
Awon ibasepo
ninu ati l’ode ile wa le se afihan awon iyipada ojojumo eyi ti igbagbo ninu
Jesu Kristi nse ninu irin awon onigbagbo.
AKOKO TI A KO EPISTELI NAA
Kolosse je ilu
kekere ti o to ogorun maili ila oorun Efesu ni ekun ijo meje ti Asia ninu iwe
Ifihan ori kinni si iketa. Kolosse je
ilu ti o gbajugbaja teleri ti o si je orisun olokowo, o l’okiki nitori owu
didan ti o je dudu ti won ni. Ni akoko
Paulu, awon ara ilu ti won wa nitosi won ti ko won ni igbekun, awon ara
Laodikea ati Hierapoli (4:13) ilu yi si ti rehin. O daju wipe Paulu ko tii se abewo si ijo
Kolosse eyi ti a da sile lati owo Epafrasi (1:4 – 8, 2:1).
Ninu irin ajo re
eleeketa, Paulu fi bi odun meta jin fun ise iranse agbegbe Asia ti o wa ni
Efesu (Ise 19:10, 20:31) ati wipe boya akoko yi gan ni Epafrasi fi aye re fun
Jesu Kristi. O gbe ihinrere lo si awon
ilu ti o wa ni afonifoji Likusi (Lycus).
Iwe Kolosse, iwe
Filemoni, ati iwe Efesu ni a ko ni akoko kan naa, labe iru isele ayika kan
naa. Paulu ko awon Episteli yi ni akoko ti o wa ni ahamo awon ara Romo
l’akoko. Ti o ba je be, Paulu ko iwe
kolosse ni Odun A.D 60 tabi 61, o si fi ran Tikiku ati eru ti o ti yipada ti a
npe ni onesimu si awon ara Kolosse. (4:7 – 9), Efe 6:221, Filem 10:12).
IDI TI A FI KO EPISTELI NAA
Paulu ko
Episteli yi lati gba awon ara Kolosse niyanju lati tesiwaju ninu igbagbo, ki
won fi ese mule, ki won si duro sinsin (1:23), ki won lee dagba, ki won si so
eso ninu ogbon Kristi (1:10) Sise alatileyin gidi fun ihinrere tooto yio fun
won ni ifesemule ati agbara lati da gbogbo ofa akoran pada. Idi miran ti o wa ni okan Aposteli yi ni o
farahan ni ori keta (3:1 – 4:6). Paulu
nfe ki awon ara Kolosse ni oye to ‘dara nipa ajulo Kristi, wipe kii se nipa eko
nikan, sugbon ninu ise pelu agbara ajulo
Kristi je abalakan, jijowo ara eni fun Kristi ni abala keji. Ipo onigbagbo ninu Re (3:1 – 4) ni o nmu
ipile ati agbara fun igbe aye t’o yi pada ni gbogbo ona wa. Kristi ni ori gbogbo awon ijoye ati awon
agbara (2:10). Kristi ni Oluwa gbogbo
iseda – 1:16 – 17. Kristi ni olupilese
ilaja – 1:20 – 22, 2:13 – 15. Kristi ni
ipile ati eredi onigbagbo – 1:5,23, 27.
Kristi ni orisun agbara igbe aye otun fun onigbagbo – 1:11, 29.
Kristi ni
olurapada ati olulaja awon onigbagbo (1:14, 20 – 22, 2:11 – 15). Kristi ni aworan ekunrere Olorun ti a ko ri –
1:15, 19, 2:9. Kristi ni eleda ati eni
ti o mu ohungbogbo wa laaye. 1:16 – 17.
Kristi ni ori gbogbo ijo – 1:18; Kristi ni Olorun ninu eniyan ti o
jinde, Oun si ni Olugbala ti o ni anito ati aniseku.
PINPIN EPISTELI SI AWON ARA KOLOSSE
IPA KINNI:-
AGBARA AJULO KRISTI NINU IJO……………………………………………1:1 – 2:23
I ORO
AKOSO…………………………………………………………………………….1:1 – 14
A IKINI PAULU SI AWON ARA
KOLOSSE……………………………………………..1:1 – 2
B IDUPE PAULU SI AWON ARA
KOLOSSE……………………………………………1:3 – 8
D ADURA PAULU SI AWON ARA
KOLOSSE…………………………………………..1:9 – 14
II KRISTI JU OHUN GBOGBO
LO………………………………………………………..1:15 – 2:3
A KRISTI TAYO NINU
ISEDA……………………………………………………………1:15 – 18
B KRISTI TAYO NINU
IRAPADA………………………………………………………..1:19 – 23
D KRISTI TAYO NINU IJO/AJULO KRISTI NINU
IJO………………………………….1:24 – 2:3
III OMINIRA NINU
KRISTI………………………………………………………………..2:4 – 23
A OMINRA KURO NINU AWON ORO
ETAN…………………………………………..2:4 – 7
B OMINIRA KURO NINU IMO
ASAN…………………………………………………...2:8 – 10
D OMINIRA KURO NINU IDAJO AWON
ENIYAN…………………………………….2:11 – 17
E OMINIRA KURO NINU SISIN AWON OHUN TI
KO TO……………………………2: 18 – 19
E OMINIRA KURO LOWO EKO AWON ENIYAN……………………………………..2:20
– 23
IPA KEJI:- IJOWO
ARA ENI FUN KRISTI NINU IJO……………………………………...3:1
– 4:18
I IPO
ONIGBAGBO………………………………………………………………………3:1 – 4
A BO OGBOLOGBO OKUNRIN NI
SILE………………………………………………..3:5 – 4:6
B E GBE OKUNRIN TITUN
WO…………………………………………………………3:5 – 11
D ASE IGBE AYE MIMO FUN
WA……………………………………………………...3:18 – 4:6
1. IGBE
AYE MIMO NINU EBI………………………………………………......3:18 – 21
2. IGBE
AYE MIMO NINU ISE…………………………………………………..3:22 – 4:1
3. IGBE
AYE MIMO NI AARIN AWUJO………………………………………..4:2 – 6
III IPARI……………………………………………………………………………………4:7
– 18
A ORO IWURI FUN
TIKIKU…………………………………………………………….4:7 – 9
B IKINI LATI OWO AWON ORE
PAULU……………………………………………...4:10 – 14
D AFIHAN NIPA IWE
YI………………………………………………………………...4:15 – 18
EPISTELI PAULU AKOKO SI AWON
ARA TESSALONIKA
Fun oye ti o
dara nipa awon ori marun Episteli akoko si awon ara Tessalonika, je ki a lo ka
iwe Ise Awon Aposteli 17:1 – 10, 20:1 – 16.
Ninu ibi ti
akoko daruko ninu iwe ise awon Aposteli, nibe ni a ti ri akosile ibewo Paulu
akoko si ilu Tessalonika. Ilu yi je
ibudoko oju omi ni apa Ariwa ile Hellene ati okan lara awon ileto
Makedonia. Lati inu ise awon Aposteli
20:1 – 6, O dabi eni wipe Paulu tun abewo se si ilu yi ni igba meji ni akoko
irin ajo ise iranse re eleeketa.
Lehin ise iranse
ibadore ranpe ti o se ni ilu
Tessalonika, Paulu rekoja lo si ilu Berea nitori inunibini lati owo awon Juu,
lehin naa ni o tesiwaju lo si ilu Ateni, lehin naa si ilu Korinti.
Paulu si duro ni
ilu yi fun bi osu mejindinlogun (Ise. 18:11) o si lero wipe o ko awon Episteli
mejeeji si awon ara Tessalonika ni akoko ti o duro ni ilu yi.
AKOKO TI A KO EPISTELI NAA.
Episteli akoko si
awon ara Tessalonika ni Episteli akoko ninu gbogbo iwe ti Paulu ko eyi ti a si
fi pamo sinu majemu titun. Pelu
idaniloju, ako episteli yi ni odun A.D. 52.
IDI TI A FI KO EPISTELI NAA
Lehin ti a ti le
Paulu jade kuro ni ilu Tessalonika ti oun papa ti rin irin ajo lo si apa guusu
Hellene, o ni ipongbe lati mo ipo ti awon Kristieni kekere yi wa ninu ilu
Tessalonika ti o kun fun inunibini.
Paulu papa iba
ti pada wa, sugbon o fi to wa leti wipe satani de oun lona (2:18). Eleyi fihan wipe Paulu mo daju pe lehin isota
awon ara Juu, agbara satani nwa ona lati di ise Olorun lowo. Paulu ni anfani lati ran Timoteu lati Atheni
(3:1, 2). Lehin naa, Timoteu pada wa si ilu Korinti, ti o si mu oro iyanju wa
nipa bi awon ara Tessalonika ti duro giri ninu igbagbo laarin inunibini ati
awon iponju miran. O ko iwe igbaniyanju
yi, ti o si da lori ipada bo Oluwa leekeji.
Ni akoko inunibibi, ko si otito ti o nmu itunu wa si okan awon onigbagbo
ju ti ipadabo Jesu Kristi Oluwa.
Ni afikun mimu
itunu wa sinu ijo Tessalonika nipase eko ipadabo Oluwa leekeji; Paulu se awon
atunse nipa erongba ti o lodi. Fun
apeere, awon kan wa ti won banuje gidigidi, ti won lero wipe awon onigbagbo ti
won ti ku ki yio ni ‘ipin ninu ifarahan ologo ti Oluwa. Paulu se atunse eleyi ninu 1 Tess 4:13 –
18. Awon miran tun wa, ti won nronu wipe
Oluwa yio de nigbati enikeni ko l’ero won si si eleyi tumo wipe enikeni ko nilo
lati se ise oojo kokan Paulu se atunse eleyi bakanna 1 Tess. 4:11, 12.
KIYESI ELEYI
ORI KINNI – Mu imisi wa fun Kristieni kekeeke
ORI KEJI – Mu imulokanle wa fun awon iranse Kristi
Olooto
ORI KETA – Je ireti iwenumo ati ipe si igbe aye mimo fun
awon onigbagbo (3:1 – 4:12)
ORI KERIN – Mu
itunu wa fun awon ti won padanu awon eniyan won (4:13 – 18)
ORI KARUN – Je
ipe si ikiyesara ati isora gidigidi si awon ti won nrewesi ninu igbe aye
kristieni won.
PINPIN IWE KINNI SI AWON ARA
TESSALONIKA
I AWON OHUN TI PAULU SO NIPA AWON ARA
TESSALONIKA………………1:1 – 3:13
A PAULU GBE IWURI FUN WON NIPA IDAGBA
WON…………………………....1:1 – 10
B BI PAULU SE DA IJO NAA
SILE……………………………………………………2:1 – 16
D BI TIMOTEU SE MU IJO NAA
LOKUN…………………………………………….2:17 – 3:13
1. SATANI
DI PAULU LOWO………………………………………………….2:17 – 20
2. PAULU
RAN TIMOTEU……………………………………………………...3:1 – 5
3. AWON
IROYIN IYANJU TIMOTEU………………………………………...3:6 – 10
4. IPONGBE
PAULU LATI BE WON WO……………………………………...3:11 – 13
II AWON ITONI PAULU SI AWON ARA
TESSALONIKA…………………………..4:1 – 5:28
A AWON ILANA LATI
DAGBASOKE………………………………………………...4:1 – 12
B ISIPAYA NIPA AWON OKU NINU
KRISTI………………………………………...4:13 – 18
D APEJUWE OJO
OLUWA……………………………………………………………...5:1 – 11
E AWON ITONI FUN IGBEAYE MIMO……………………………………………….5:12
– 22
E IPARI…………………………………………………………………………………...5:23
– 28
EPISTELI
KEJI SI AWON ARA TESSALONIKA
Episteli keji si
awon ara Tessalonika ni iwe Paulu ti o kerejulo ninu awon iwe ti o ko si awon
ijo – iwe Paulu si Filemoni nikan ni o kere ju Episteli yi lo.
Ko ye ki o le pupo
fun wa lati awon ori meta iwe yi ni opo igba, yio si je ohun iranlowo lati ka
Episteli yi ni awon eda Bibeli miran ti o wa bi: (N.C.V, G.N.B., A.M.P.,N.I.V.,
K.J.V., R.S.V., N.L.T., L.B., C.E.V. etc).
A ko Episteli yi si awon onigbagbo ni ilu Tessalonika, a se itokasi
eleyi ninu awon ori miran tabi ninu Episteli akoko si awon ara Tessalonika.
Ibewo Paulu
akoko ni o yorisi dida ijo sile ni ilu Tessalonika, ohun ni o si faa ti o fi ko
Episteli akoko si won.
AKOKO TI O KO IWE NAA
Episteli keji yi
ni a ko ni nkan bi osu die lehin ti ako iwe akoko, boya ni odun A.D. 53. Lehin ti Timoteu ti mu iwe akoko lo fun awon
ara Tessalonika, o pada si odo Aposteli.
Laisi iye meji, Paulu si wa ni ilu Korinti, nigbati Timoteu mu iroyin
nipa itesiwaju won wa, bi o tile je wipe awon inunibini si ntesiwaju, bakanna
ni o royin re pe awon miran wa ti won ti gba eko eke laaye, ti won si wipe awon
ti ni isipaya nipa ipadabo Kristi leekeji tabi iwe miran lati owo Paulu (2:2).
Eko eke yi ni o
fihan wipe ipadabo Kristi yio waye laipe (igbakugba). Eleyi ni o si fa ti awon miran fi ko ise oojo
won sile ati awon ojuse miran, to be ti awon miran fi gbe atije ati atimu won
lori awon itore anu ti awon miran nse fun won, ti won si ko lati se ise. (3:9 –
13)
IDI TI A FI KO EPISTELI KEJI
NAA
Paulu Aposteli
Kristi ni o fi Episteli keji s’owo si awon ara Tessalonika lati fun won ni awon
itoni si nipa ipadabo Kristi leekeji, nitori eleyi ni o fa akori Episteli
yi. Bakanna ni Paulu baa won ti won ko
lati se ise oojo won ati awon ojuse miran wa ninu Episteli yi. Ni afikun si awon imoran dara dara yi, o kilo
fun awo ijo nipa ihuwasi won si awon ti won ko fe gba tabi gboran si imoran yi
(3:14, 15). 1 Tess 5:13 – 18 at Tess 2:1
- 12 ti a ba fi won we ara won, awon mejeeji tenumo ipadabo Kristi leekeji.
Ninu didojuko
tabi sise atunse ati nitori awon ihuwasi eke ti awon miran gba, Paulu Aposteli
so wipe awon ise kan yi koko waye ki ojo idajo to de, eyi nipe, ki ojo Oluwa wa
to de.
Ninu Episteli
yi, o so di mimo wipe, nigbati bibo Kristi ba sun mo etile, awon miran yio subu
kuro ninu igbagbo (2:3) ati wipe Kristi yio wa fun awon tire nikan (1:10);
lehin naa ni a o se afihan eni ika ni (2:8) lehin naa ni Oluwa wa yio farahan
ni idajo 2:8).
PINPIN EPISTELI KEJI SI AWON
ARA TESSALONIKA
I ORO IYANJU/IRUSOKE PAULU NINU
INUNIBINI………………………………….1:1 – 12
A IDUPE FUN IDAGBASOKE
WON……………………………………………………...1:1 – 4
B ORO IRUNISOKE/IYANJU NINU INUNIBINI
WON………………………………….1:5 – 10
D ADURA FUN IBUKUN
OLORUN………………………………………………………1:11 – 12
II ALAYE PAULU LORI OJO
OLUWA…………………………………………………...2:1 – 17
A AWON ISE TI YO SAAJU OJO OLUWA……………………………………………….2:1
– 12
1. LAKOKO
SISUBU KURO NINU IGBAGBO/IYAPA…………………………..2:1 – 3
2. FIFI
ENI ESE NI HAN……………………………………………………………2:4 – 5
3. MIMU
OLUDENA KURO NI OJU ONA……………………………………….2:6 – 7
4. IPADABO
KRISTI LEEKEJI……………………………………………………2:8 – 12
B ITUNU GBOGBO ONIGBAGBO NI OJO OLUWA…………………………………...2:13
– 17
III ORO IRUSOKE PAULU SI
IJO…………………………………………………………3:1 – 18
A FI SUURU DURO DE BIBO
KRISTI…………………………………………………...3:1 – 5
B YERA KURO LODO AWON
ONISEGESEGE………………………………………....3:1 – 15
D IPARI……………………………………………………………………………………..3:16
– 18
EPISTELI AKOKO SI TIMOTEU
Awon iwe meta
yi, Iwe kinni ati ekeji si Timoteu ati iwe Titu, ni a ko papo ti a si npe ni
AWON EPISTELI OLUSO AGUNTAN”. Eyi ri bee
nitoripe a ko won si awon eniyan kan, kii se si awon ijo. Won s’oju awon iwe Paulu meta ti o ko gbeyin
ti a fi pamo fun wa ninu majemu titun. A
ko won nigbati Paulu ti di arugbo, o si ko won jade lati inu ekunrere iriri re
gegebi missionary, ajinhinrere, olusoaguntan ati olukoni.
Awon Episteli
meta wonyi ni ako si iranse Olorun ti o je odo, ti o si kilo fun Timoteu ati
Titu lori awon anfaani aati awon ojuse osise kristieni.
Iwe yi soro nipa
awon wahala tabi isoro ti awon oluso aguntan tabi iranse Olorun le dojuko ninu
ipe won. Nitori naa, a le pe akori awon
Episteli yii ni “AWON ANFAANI, AWON OJUSE ATI AWON ISORO OLUSO-AGUNTAN
ATI/OSISE KRISTIENI”.
AKOKO TI A KO EPISTELI NAA
Ninu ori ti o
kehin iwe ise awon Aposteli, a ka nipa Paulu, onde ni ilu Romu. Ni akoko yi gan ni o ko “AWON EPISTELI OGBA EWON”.
Paulu, amosa, se abewo miran si ilu Efesu, sugbon ko ni anfaani lati
duro pe ni ilu yi, o fi Timoteu sile nibe lati dari awon onigbagbo nibe. Lehin naa ni won tun mu Paulu, ti won si fii
sinu tubu ni igbakeji ni ilu Romu, o si dabi enipe ni odun A.D. 68 ni o ku iku
ajeri fun Kristi. Filip. 2:24, Filemoni
22, 1 Tim 1:3; Titu 3:12, 2 Tim 4:13, 20.
Paulu si beere wipe ki Timoteu yara
kankan lati to oun wa (2 Tim 4:9, 11, 12).
A ko Episteli akoko si Timoteu ni akoko ti o wa laarin igba ti Paulu fin
se ewon akoko ati eleekeji ni ilu Romu.
Gegebi a ti ko
iwe naa si Timoteu, eni ti Paulu se apejuwe re ninu 1:2 gegebi “Omo mi tooto
ninu igbagbo” ati bakanna ninu 2 Tim. 1:2 gegebi “Omo mi Olufe owon”, o dabi
eni pe Paulu ni o mu Timoteu wo inu Oluwa.
O daju wipe ibasepo ti o dara kan bere laarin awon mejeeji. Paulu ni baba ninu igbagbo fun Timoteu ati
wipe Timoteu ni omo ninu igbagbo fun Paulu.
Baba Timoteu nipa ti ara je Hellene, iya re si je omo bibi ile Juu, o si
dabi eni pe Timoteu tete fi aye re fun Oluwa lati igba ewe re. O ngbe ni ilu Lystra (Ise 14:6 – 21, 16:1 –
3) Paulu se ibewo si ilu Lystra yi, o si pada lo lati ko awon onigbagbo ti o wa
nibe. (vs 21). Ni igba akoko ti Paulu wa si ilu yi ni won so ni okuta ti won si
gbe si eyin odi ilu ni oku (Ise 14:19).
Nje Timoteu yi pada bi ni akoko yi?
Nje nse ni Oluwa ba Timoteu soro bi o se ri ti won nso Paulu l’okuta
bi? Tabi akoko yi gan ni odomokunrin
Timoteu yi, eni ti o je omo kekere ti ojo ori re kere, gbo ipe Olorun lati je
iranse fun Olorun bi?
Ko seese lati fi
idahun to gun rege fun awon ibeere wonyi.
Ninu iwe ise awon aposteli 16:1 – 5, a ka wipe Paulu tun se abewo miran
si ilu Lystra ni akoko irin ajo ise iranse re eleekeji, ati wipe lati akoko yi
ni Timoteu ti darapo mo Paulu, bi o ti le je wipe a ko lee so boya Timoteu ti
pe omo ogun odun (20 yrs) ni akoko yi.
Bayi ni ibasepo ti o so Paulu ati Timoteu po se bere ti o si ran awon
mejeeji lowo gidigidi.
Ninu Timoteu,
Paulu ri odomokunrin eyi ti o se e gbekele, eni ti o si fi awon ise Pataki le
lowo ati awon ojuse ti o le (1 Tess. 3:1, 2, 1 Korin. 4:17, 1 Korin. 16:10, 11,
1 Tim 4:12 – 16, 2 Tim 2:1 – 7, 2 Tim 4:1 – 2.
Ninu korinti keji
1:1, Filippi 1:1 ati 1 & 11 Tess 1:1 oruko Timoteu so po mo ti Paulu ninu
fifi awon iwe naa ranse. Akoko ti o dabi
eni pe Paulu kowe si Timoteu ni A.D 66, sugbon ibi ti Paulu ti ko iwe naa ko
daju. Sugbon awon oluwadi miran so wipe
a ko iwe naa ni odun A.D. 62 – 63.
IDI TI A FI KO EPISTELI KINNI
SI TIMOTEU
Idi Pataki ti a
fi ko iwe yi ni pajawiri ni lati gba Timoteu ni iyanju, ati lati kilo fun ni
awon ikoni eke ti o nrapala wo inu awon ijo ati lati kilo fun bakanna, ati
papa, gbogbo kristieni ti o je osise ati awon iranse Olorun, wi pe kii won gbe
igbe aye mimo ati wi pe ki won duro sinsin ninu igbagbo ati ki won si waasu eko
ti o ye kooro.
Okan lara awon
eko eke ti Paulu gbiyanju lati dojuko ni eko eke nipa angeli gegebi o ti dojuko
won ninu episteli si awon ara Kolosse.
Awon eleko eke yi (Anostics) gbagbo ninu ki angeli se Olubebe laarin
Olorun mimo ati awon eniyan elese. Won
nko won wipe oni-ruru ipo awon angeli ni o wa, ti won si din Jesu ku si ipo
okan lara awon angeli nla. Paulu tako
eleyi ninu iwe 1 Tim 2:5 “Alarina kan ni mbe laarin eniyan ati Olorun, oun papa
eniyan, ani Kristi Jesu”.
PINPIN EPISTELI KINNI SI
TIMOTEU
I ORO ASE PAULU NIPA AWON
EKO………………………………………………1:1 – 20
A AWON ORO ASE TI PAULU FUN TIMOTEU
TELE……………………………....1:1 – 11
B AWON ORO ASE KRISTI FUN PAULU TELE……………………………………..1:12
– 17
D ASE AKOKO: “JA IJA
RERE”………………………………………………………..1:18 – 20
II ORO ASE PAULU NIPA ISIN
ITAGBANGBA……………………………………...2:1 – 3:18
A ADURA NINU ISIN
ITAGBANGBA………………………………………………...2:1 – 8
B AWON OBIRIN NINU ISIN
ITAGBANGBA………………………………………..2:9 – 15
D AWON AMUYE FUN AWON
BISOPU……………………………………………...3:1 – 7
E AWON AMUYE FUN AWON
DIAKONI……………………………………………3:8 – 13
E ASE KEJI: “MO BI O TI YE LATI MA HUWA
NINU ILE OLORUN”…………….3:14 – 16
III ORO ASE PAULU NIPA AWON OLUKO
EKE……………………………………..4:1 – 16
A APEJUWE AWON OLUKO
EKE…………………………………………………….4:1 – 5
B AWON ITONI FUN AWON OLUKO
OTITO………………………………………..4:6 – 10
D ASE KETA: MASE ALAINANI EBUN…………………………………………….4:11 – 16
IV ORO ASE PAULU NIPA IBANIWI NINU
IJO………………………………………5:1 – 25
A BI O SE YE KI A SE SI GBOGBO
ENIYAN………………………………………...5:1 – 2
B BI O SE YE KI A SE SI AWON
OPO………………………………………………...5:3 – 16
D BI O SE YE KI A SE SI AWON
ALAGBA…………………………………………..5:17 – 20
E ASE KERIN: MA SE AKIYESI NKAN WONYI
LAISE OJUSAJU………………...5:21 – 25
V ASE PAULU NIPA OKAN SISE OLUSO
AGUNTAN……………………………...6:1 – 21
A ORO IRUSOKE/IYANJU SI AWON
IRANSE………………………………………6:1 – 2
B ORO IYANJU SI IWA BI OLORUN PELU
ITELORUN……………………………6:3 – 16
D ORO IYANJU SI AWON
OLORO……………………………………………………6:17 – 19
E ASE KARUN: SE ITOJU OHUN TI A FI SI
IKAWO RE……………………………6:20 – 21
EPISTELI KEJI SI TIMOTEU
“………Nitori a nfi
mi rubo nisisiyi, ati lo mi si sunmo etile.
Emi ti ja ija rere, emi ti pari ire ije mi, emi ti pa igbagbo mo……..” (2 Tim 4:6, 7).
Episteli keji si
Timoteu ni iwe ikehin ti Paulu ko, bi e ti nka iwe ti o ni ori merin, e o ri edun okan Aposteli agba yi, bi o ti mo
wipe oun yio fi emi oun lele laipe.
Episteli naa nmi
ile gidigidi pelu ipongbe ti Paulu ni lati so oro iyanju ikehin, lati kilo ati
lati gba Timoteu niyanju, bakanna ni o nro Timoteu lati yara to oun wa.
AKOKO TI A KO IWE NAA
O dabi eni pe,
lehin ti Paulu ko iwe akoko si Timoteu, eniti o wa ni ilu Efesu, Paulu kuro ni
ile Hellene, o si tele Titu lo si ilu Krete nibi ti o fi Titu sile si, ti o si
pada lo si ilu Hellene. Pelu idaniloju, o wa ni irin ajo re lo si ilu
Nikapoli, ti o si lero wipe oun o lo akoko otutu nibe (Titu 3:12). O dabi enipe Paulu tesiwaju lo si ilu Miletu
nibi ti o fi Trofimu, eni ti o se aisan sile si (2 Tim 4:20) ati wipe awon
itokasi nso wipe Paulu fi Erastu sile ni ilu Korinti, o si tun tesiwaju lo si
ilu Troasi nibi ti o ti duro pelu onigbagbo kan ti anpe ni Karpu (2 Tim
4:13). Nibe ni a ti mu Paulu lojiji, ti
ko si ni anfaani lati ko gbogbo eru re.
A mu Paulu gegebi elewon lo si ilu Romu, gbogbo eniyan si gba wipe a se
iku pa Paulu ni ibere odun A.D. 68.
Eleyi tumosi wipe Episteli keji si Timoteu ni a ti ko nigbati akoko
otutu odun A.D. 67 nkase nile.
Lati inu akosile
iwe yii, o dabi eni wipe, a mu Paulu wa sodo Nero ti a si gbo ejo re, lehin naa
ni a sun igbejo re siwaju (2 Tim 4:17), sugbon o daju wipe o nreti ki won pe si
igbejo eleekeji ati wipe o mo daju pe akoko ati lo re ti sunmo etile. (2 Tim
4:6).
IDI TI A FI KO IWE KEJI SI
TIMOTEU
Paulu arugbo mo wipe
laipe, ao pe oun lati fi aye yi sile, ki oun si duro niwaju Olorun ti oun ti
sin pelu gbogbo otito inu. Paulu nfe ki
Timoteu pelu wa ni olotito ati olododo. Ninu
eredi ti Olorun ti o lagbara ju, nitorinaa, ikowe yi nkilo nipa idide awon
asise, aiwabi-Olorun ati iyapa kuro ninu otito, sugbon bakanna, o ngba awon
omolehin Oluwa niyanju lati duro sinsin ninu igbagbo, ki won di awon eko ti o
ye kooro mu, eyi nipe, awon otito nipa Olorun ki won si je olooto nigbagbogbo
ninu kikede tabi pipolongo ihinrere Jesu Kristi. Ni oro miran; lati se ise iranse ti a fi le
gbogbo iranse Olorun tooto lowo.
Eleyi ni oro
iwaasu lati odo Olorun si olukuluku wa, sgbon o wa lati ipase gege bi imisi
Paulu Aposteli bi Emi Mimo ti dari re ati Olorun Baba si fi aye gba a. Ko si ohun elo eniyan eleran ara ti a leyan
lati se akoso awon oro wonyi, nitori Paulu ti dojuko ohun gbogbo ti onigbagbo
tabi iranse Olorun le fe dojuko ninu ise iranse.
Paulu mo ohun ti
o tumosi ki eniyan ni iriri ijakule, o mo ohun ti o tumosi lati dojuko ewu tabi
inunibibi, o mo ohun ti o tumosi lati dojuko awon ti won nyi otito ti o nwaasu
re pada; O mo ohun ti o tumosi ki awon ti o f’ehin ti ja’akule, o mo ohun ti o tumosi ki o
dojuko iko oro (iku ajeri Kristi) ti ko le ye nigbakugba; sibe Paulu tun kigbe
wipe “Awon nkan wonyi ko mi mi rara, sugbon emi ko ka emi mi si nkan rara bi
ohun ti o sowon fun mi, ki emi ki o ba le fi ayo pari ire-ije mi ati ise iranse
ti mo ti gba lodo Jesu Oluwa, lati ma rohin ihinrere ore ofe Olorun” (Ise.
2024).
Paulu tokasi
orisi awon eniyan meedogbon (25) ninu episteli yi, awon miran nipa fifi iwuri
fun won, ati awon miran ni o daruko pelu ibanuje okan, fun apeere, Dema ninu 2
Tim. 4:10.
Itokasi iya
Timoteu ati iya iya re (1:5) ati bi won se mu Timoteu dagba ninu ife Olorun je
ohun ti a ko gbodo gbe oju fo rara (3:14, 15).
Ninu 3:8, a daruko Janesi ati Jamberi gegebi alatako fun Mose.
PINPIN EPISTELI KEJI SI
TIMOTEU
I IFAYARAN NI AKOKO
IDANWO………………………………………………….1:1 – 2:20
A IDUPE FUN IGBAGBO
TIMOTEU………………………………………………….1:1 – 5
B RIRAN TIMOTEU LETI AWON OJUSE
RE………………………………………...1:6 – 18
D AWON IHUWASI IRANSE OLORUN
OLOOTO…………………………………...2:1 – 26
1. SISO
AWON OLUKO MIRAN DI OMOLEHIN…………………………….2:1 -2
2. OMO
OGUN RERE TI O NI OKAN KAN…………………………………...2:3 – 5
3. AGBE
TI O F’AYARAN……………………………………………………...2:6 – 13
4. ASISE
TI O NI AAPON………………………………………………………2:14 – 19
5. OHUN
ELO MIMO…………………………………………………………...2:20 – 23
6. IRANSE
OLORUN GBODO JE ENI PELE………………………………….2:24 – 26
II NI IFARADA NINU IDANWO OJO
IWAJU………………………………………..3:1 – 4:23
A EWU IGBE IKEHIN NSUNMO
TOSI……………………………………………….3:1 – 17
1. IGBA
EWU TI O’NBO……………………………………………………….3:1 – 9
2. DIDOJUKO
IGBA EWU……………………………………………………..3:10 – 17
B ASE LATI WAASU ORO
NA………………………………………………………..4:1 – 5
D IKU PAULU NSUNMO
TOSI………………………………………………………..4:5 – 22
1. IRETI
PAULU NINU IKU……………………………………………………4:6 – 8
2. IPO
TI PAULU WA NI OGBA EWON………………………………………4:9 – 18
3. AWON
IKINNI NI IPARI ORO PAULU…………………………………….4:19 – 22
EPISTELI SI TITU
Episteli si Titu
yi ni ori meta, nitorinaa yio je ise ti o rorun lati joko ki a si ka iwe naa
tan laisi ohun idiwo kankan. Nigbati a
tokasi ibere Episteli si Timoteu ninu eyi ti a ti tokasi irin ajo Paulu eyi ti
o tele sise ewon re akoko ni ilu Romu. O
dabi eni pe Paulu tun se abewo miran si ilu Hellene ati agbegbe Asia, ti o si
fi Timoteu sile nibe lati se itoni ati alabojuto ijo ti o wa ni Efesu.
Lehin naa ni
Paulu lo si Krete pelu Titu eni ti o fi sile bakanna lati se itoni ati
alabojuto ijo ti o wa nibe ati lati dojuko awon isele ti o ye fun ibawi
nibe. Laisi iyemeji Paulu pada lo si ile
Hellene tabi Makedonia ati lati ihin ni o ti k’owe si Titu. (1:5). Paulu ni l’okan lati ran Artenia tabi Tikiku
lati wa gba ipo Titu, ki Titu le ni anfaani lati darapo mo Paulu ni ilu
Nikapoli (3:12). O dabi eni pe Paulu ni o
dari Titu sinu ife Oluwa (1:4) boya o gbagbo ni ibere ise iranse Paulu, nitori
a ri itokasi wipe o ba Paulu ati Barnabas wa si Jerusalemu fun ipade pelu awon
Aposteli ni opin irin ajo ise iranse akoko (Gal. 2:1 – 3). Titu pelu Paulu bakanna ninu irin ajo ise
iranse eleeketa, ti Paulu siran lati ilu Efesu si ilu Korinti lati mu iroyin
ipo ti ijo naa wa ati lati je ki Paulu mo bi won se t’ewogba iwe re akoko si
awon ara Korinti (2 Korinti 2:12, 13;
8: 1 – 9; 9:1 – 5).
Titu se
alabapade Aposteli Paulu laarin akoko ti a daruko ninu Ise 20:1 – 2 (2 Korinti
7:5 – 8). Paulu ni idaniloju ni ipa ti
Titu ni lati fi ogbon yanju awon oro, pelu okan ikaanu sibe, pelu awon ibeere
nipa iyapa ti o wa laarin awon Kristieni.
Pelu idaniloju,
Paulu fi si orun Titu lati fi ogbon see pelu suuru laarin awon isele ti o
le. Titu je keferi.
AKOKO TI AKO EPISTELI NAA SI
TITU
A ko mo bi ijo ti se
fidi mule nibe, sugbon awon idaniloju wa wipe, awon kristieni kan wa ti won
tuka kaakiri ka gbogbo erekusu naa. O
dabi eni pe lara awon eniyan yi wa ni iyara oke ni ojo Pentekosti, awon ni won
gbo iwaasu Peteru akoko nipa ihinrere ti won si mu iroyin rere naa pada to awon
eniyan won lo (ise 2:11). Pelu
idaniloju, Paulu se abewo si ilu Krete lehin ihamo re akoko ni Ilu Romu (1:5) ati
lehin eyi ni o k’owe si Titu. A ko
episteli yi ni kete ti a ko episteli akoko si Timoteu ni odun A.D. 66 Nitorinaa
odun A.D 67 ni a ko Episteli yi si Titu.
IDI TI A FI KO EPISTELI SI
TITU
Paulu lo lara
oro okan lara won wooli tabi akewi ilu Krete lati se apejuwe ihuwasi won.
(1:12) ati wipe apejuwe awon ara Krete yi je otito si awon akosile miran. Titu ni opolopo wahala lati se idari awon ara
Krete, oni wahala wipe ki won gboran si ase ati lati gbadura fun awon ti won
sese yan si ipo le won lori ninu awon oran Pataki (3:1).
Paulu tenumo idi
ti a fi nilo ise rere (1:16; 2:7 – 14, 3:1, 8, 14). Laisiyemeji, ohun ti o fa eleyi ni nitori
awon ohun ti awon ara Krete se alaini re ninu ihuwasi won. A ko le so ni pato wipe, Paulu nsoro nipa
igbala nipa awon ise, nitori o so gbangba wipe igbala maa nwa nipa oore-ofe
Olorun ati nipase ise Emi mimo (3:5).
PINPIN EPISTELI SI TITU
I YAN AWON ALAGBA……………………………………………………………….1:1
– 16
A ORO AKOSO/AFIHAN………………………………………………………………..1:1
– 4
B YAN AWON ALAGBA TI WON PE OJU
OSUNWON……………………………..1:5 – 9
D BA AWON OLUKO EKE
WI…………………………………………………………1:10 – 16
II MU OHUN GBOGBO BO
SIPO………………………………………………………2:1 – 3:15
A SO OHUN TI O YE SI EKO TI O YE
KOORO……………………………………….2:1 – 15
B MAA TOJU AWON ISE
RERE……………………………………………………......3:1 – 11
D IPARI…………………………………………………………………………………...3:12
– 15
EPISTELI SI FILEMONI
Ka iwe Efesu 2:1
– 6, 10
Episteli Paulu
si Filemoni ni iwe Paulu ti o kereju lo ninu awon iwe re ti o wa ninu majemu
titun. Nitorinaa, ko je ohun wahala lati
ka gbogbo iwe naa laisi idiwo rara. Iwe
je iwe kansoso ti o je iwe asiri to Paulu ko si enikan ti a fi pamo fun wa ninu
majemu titun. Iwe naa ni ese
marundinlogbon, sugbon iniyelori iwe yi ni a ko le diwon re nipa bi o se gun
to. Eleyi je asiri ijinle ti emi.
AKOKO TI A KO EPISTELI NAA
A ko Episteli yi
lati ilu Romu, o si pelu awon Episteli ti a pe ni awon Episteli ogba ewon, ti a
tokasi ninu ifaara akoko ninu iwe si awon ara Efesu. Ako iwe yi ni akoko kanna pelu iwe Kolosse,
ati wipe Onesimu ba Tikiku pada wa nigbati o pada si ilu Kolosse.
A ko iwe yi si
Filemoni eniti Paulu tokasi gegebi “Olufe owon” ati “Alabasisepo” sugbon o
daruko awon miran bi: Affia ati Arkippu “Omo ogun egbe wa” o fi ikini ranse si
“ijo ti o wa ninu ile re”. Nitorinaa
Episteli si Filemoni ni a ko ni Odun A.D. 60 tabi 61 Paulu si fi iwe naa ran
Tikiku ati Onesimu eru ti o salo.
IDI TI A FI KO EPISTELI NAA
Onesimu, eniti o
je koko eko Pataki ninu episteli yi, oje eru ti o salo. O fi Filemoni oga re sile ti o si salo si ilu
Romu. Nibe ni o ti se alabapade pelu
Paulu ti o si yi pada. O dabi eni pe
Onesimu ti gbo nipa oruko Paulu daradara nigbati awon onigbagbo ba npejo ninu
ile Filemoni. Eleyi le di ohun ti o faa
ti o fi gbiyanju lati wa Paulu ri nigbati oun wa ni ilu Romu.
Bi Paulu se mo
iniyelori ise Onesimu (vs 11,13) sibe, Paulu ko gbaa sodo laigba ase lati odo
Filemoni. Ni itesiwaju, o mo wipe labe
ofin ile Romu, eru ti o ba sale le bo sinu iya nla ti won ko ba pa papa. Lati inu eyi, bi eniyan, Paulu ni itara lati
gba okunrin yi la, nitorinaa ni o se ran Onesimu pada pelu Tikiku eni ti yio se
olulaja laarin Onesimu ati Filemoni.
Bakanna o fi iwe yi ran Onesimu, ninu eyi ti o so ohun ti o dara nipa
eru ti o salo naa fun oga re, o si se eyi pelu ogbon Olorun. Paulu kowe nipa idaniloju ti o ni wipe lati
isinsiyi lo, pe Onesimu yio je eniti o se e gbekele ati eniti o lere pupo.
Ninu ebe Paulu,
a kiyesi bi Paulu se tokasi si otito naa pe oun je “Paulu onde” (vs 1, 9,
10). O tokasi otito miran wipe oun ni
“Paulu Arugbo”. Pelu idaniloju, Paulu ti
to omo ogota odun (60 yrs) ni akoko yi
(vs 9).
Ni itesiwaju,
kiyesi bi ni ese 19, Paulu ko se ileri lati se oniduro fun Onesimu nikan,
sugbon o ran Filemoni leti wipe o je oun (Paulu) ni igbese igbala re. O ro Filemoni lati mase gba Onesimu bi eru
mo, sugbon bi arakunrin olufe. Ninu iwe
Kolosse 4:9 a fa Onesimu le ijo ti o wa ni Kolosse lowo lati so ohun gbogbo di
mimo fun won, a sipe Onesimu ni “okan ninu yin” ati “Oloto ati arakunrin olufe”
eleyi fihan wipe o ti di kristieni tooto.
A mo sa, o tun wa fun iranti pe awon
iwe aladani bi eleyi ko wa fun tito leseese.
Iwe yi fi ipo nla ti ihuwasi Paulu wa han, nitori ninu iwe kekere yi, o
fi ara re han bi eniti ko ni imotara eni nikan, eniti o kun fun ife ati iwa
pele. O kowe si Filemoni ni ilu ti o
jina rere ni Kolosse, ti o si nbebe gidigidi fun Onesimu, eru ti o salo, eniti
Paulu gba gegebi omo re (vs 10) ati gegebi arakunrin olufe (vs 16). Iru iwapele ati kikun fun oore ofe wo ni o
fihan ni ese 17 nibiti, o ye ki o lo ipo ati ase re bi Aposteli, Paulu ba
Filemoni da’moran pe bi Filemoni ba gba oun bi alabasise po ninu Oluwa, ki o
gba Onesimu pada. Itumo Onesimu ni ede
Griki ni “Eni ti o wulo” tabi “Eni ti o lere” Paulu si farabale lo itumo oruko
re yi. Eru ti o salo je alaiwulo, sugbon
eru ti ayipada le pada di eniti o wulo, ti Filemoni ba gba pada ninu okan ti o
dara. Gba pada ni ebe ti Paulu nbe
Filemoni, “Ki I se bi eru mo, sugbon…….gegebi arakunrin Olufe” (vs 16).
PINPIN EPISTELI SI FILEMONI
I ADURA IDUPE PAULU SI FILEMONI………………………………………………….1
– 7
II ISIPE PAULU FUN
ONESIMU…………………………………………………………...8 – 16
III ILERI PAULU SI
FILEMONI……………………………………………………………..17 – 25
ONK’OWE AWON IWE MAJEMU TITUN
ORUKO
|
ORILE EDE
|
ILU IBILE
|
ISE OWO
|
IBASEPO
|
AWON ORI
|
AWON ESE
|
AWON IWE TI WON KO
|
MATTEU
|
OMO ILE JUU
|
KARPANAMU
|
AGBOWO ODE
|
APOSTELI JESU
|
28
|
1,071
|
IHINRERE TI MATTEU
|
MARKU
|
OMO BIBIILE JUU/ROMU
|
JERUSALEM
|
MISSIONARI
|
OMOLEHIN PETERU
|
16
|
678
|
IHINRERE TI MARKU
|
LUKU
|
HELLENE
|
ANTIOKU
|
ONISEGUN OYINBO
|
OMOLEHIN PAULU
|
52
|
2,158
|
IHINRERE TI LUKU, ISE AWON APOSTELI
|
JOHANNU
|
OMO BIBIILE JUU
|
BETHSAIDA TABI KAPARNAUMU
|
APEJA
|
APOSTELI JESU KRISTI
|
50
|
1,414
|
IHINRERE TI JOHANNU, EPISTELI KINNI, KEJI ATI EKETA
TI JOHANNU ATI IWE IFIHAN
|
PAULU
|
OMO BIBIILE JUU
|
TARSU
|
SISE
ATI- BABA
|
APOSTELI JESU KRISTI
|
87 (100)
|
2,033 (2,336)
|
IWE ROMU, TESSALONIKA
KORINTI KINNI
KINNI, IKEJI,
KORINTI KEJI, IWE KINNI SI
GALATIA, IWE
TIMOTEU, IWE
EFESU, IWE KEJI SI
FILIPPI, IWE TIMOTEU, IWE
KOLOSSE, IWE
TITU (IWE
SI FILEMONI. HEBERU).
|
JAKOBU/
JEMISI
|
OMO BIBIILE JUU
|
NAZARETI
|
GBENAGBENA
|
ARAKUNRIN JESU KRISTI
|
5
|
108
|
IWE JAKOBU/JEMISI
|
PETERU
|
OMO BIBIILE JUU
|
BETHSAIDA
|
APEJA
|
APOSTELI JESU KRISTI
|
8
|
166
|
EPISTELI KINNI ATI EKEJI PETERU
|
JUDA
|
OMO BIBIILE JUU
|
NAZARETI
|
GBENAGBENA
|
ARAKUNRIN JESU KRISTI
|
1
|
25
|
IWE JUDA
|
AKOJOPO AWON EPISTELI EYITI PAULU KOO
IWE NAA
|
AWON ORI TI O NI
|
ENITI
O KO
|
KOKO ORO NINU IWE NAA
|
IBI TI A TI K’OWE
|
AKOKO TI
A KO IWE
|
AWON TI A KO IWE NAA SI
|
IWE ROMU
|
16
|
PAULU
|
SISAN LEKUNRERE
|
KORINTI
|
A.D. 57
|
AWON OLUFE OLORUN NI ILU ROMU
|
IWE KORINTI KINNI
|
16
|
PAULU
|
NINA AWON AYANFE
|
EFESU
|
A.D. 56
|
IJO OLORUN TI O WA NI KORINTI, A SO DI MIMO NINU
KRISTI JESU.
|
IWE KORINTI KEJI
|
13
|
PAULU
|
ALAYE NIPA APOSTELI
|
MAKEDONIA
|
A.D. 56
|
IJO OLORUN TI O WA NI KORINTI, GBOGBO AWON AYANFE
JAKEJADO AKAIA.
|
IWE GALATIA
|
6
|
PAULU
|
AINI IJANU
|
ANTIOKU
|
A.D. 53 - 56
|
IJO TI O WA NI GALATIA
|
IWE EFESU
|
6
|
PAULU
|
KIKO AGO-ARA
|
ROMU
|
A.D. 60 – 61
|
AWON AYANFE NI ILU EFESU
|
IWE FILIPPI
|
4
|
PAULU
|
BI A SE LE NI AYO NIPA IRELE
|
ROMU
|
A.D. 52
|
AWON AYANFE NINU KRISTI TI O WA NI FILLIPI
|
IWE KOLOSSE
|
4
|
PAULU
|
OLORI OGUN
|
ROMU
|
A.D. 60 – 61
|
AWON AYANFE ATI AWON ARAKUNRIN OLOOTO NINU KRISTI TI
O WA NI KOLOSSE
|
IWE KINNI SI TESSALONIKA
|
5
|
PAULU
|
DIDURO LORI ILEPA
|
KORINTI
|
A.D. 51 – 52
|
IJO TI O WA NI TESSALONIKA
|
IWE KEJI SI TESSALONIKA
|
3
|
PAULU
|
AWON OSISE TI WON NDURO
|
KORINTI
|
A.D. 52 – 53
|
IJO TI O WA NI TESSALONIKA
|
IWE KINNI SI TIMOTEU
|
6
|
PAULU
|
IWE BI A TI SE OLORI
|
MAKEDONIA
|
A.D. 56
|
TIMOTEU, OMO MI TOOTO NINU IGBAGBO
|
IWE KEJI SI TIMOTEU
|
4
|
PAULU
|
IWE IDOJUKO
|
ROMU
|
A.D. 67
|
TIMOTEU, OMO MI OLUFE
|
IWE SI TITU
|
3
|
PAULU
|
IWE IHUWASI/ETO
|
KORINTI
|
A.D. 66 – 67
|
TITU OMO MI TOOTO NINU IGBAGBO KANNAA
|
IWE SI FILEMONI
|
1
|
PAULU
|
IGBEKUN SI AWON ARAKUNRIN
|
ROMU
|
A.D. 60 - 61
|
FILEMONI ARAKUNRIN WA OLUFE
|
ONK’OWE
AWON IWE MAJEMU TITUN
ORUKO
|
ORILE EDE
|
ILU IBILE
|
ISE OWO
|
IBASEPO
|
AWON ORI
|
AWON ESE
|
AWON IWE TI WON KO
|
MATTEU
|
OMO ILE JUU
|
KARPANAMU
|
AGBOWO ODE
|
APOSTELI JESU
|
28
|
1,071
|
IHINRERE TI
MATTEU
|
MARKU
|
OMO BIBI ILE JUU/ROMU
|
JERUSALEM
|
MISSIONARI
|
OMOLEHIN
PETERU
|
16
|
678
|
IHINRERE TI
MARKU
|
LUKU
|
HELLENE
|
ANTIOKU
|
ONISEGUN
OYINBO
|
OMOLEHIN PAULU
|
52
|
2,158
|
IHINRERE TI
LUKU, ISE AWON APOSTELI
|
JOHANNU
|
OMO BIBIILE
JUU
|
BETHSAIDA TABI
KAPARNAUMU
|
APEJA
|
APOSTELI JESU
KRISTI
|
50
|
1,414
|
IHINRERE TI
JOHANNU, EPISTELI KINNI, KEJI ATI EKETA TI JOHANNU ATI IWE IFIHAN
|
PAULU
|
OMO BIBIILE
JUU
|
TARSU
|
SISE
ATI- BABA
|
APOSTELI JESU
KRISTI
|
87
(100)
|
2,033
(2,336)
|
IWE ROMU,
KORINTI KINNI & KEJI
IWE GALATIA,
IWE
EFESU,
IWE FILIPPI,
IWE KOLOSSE
TESSALONIKA KINNI & KEJI
TIMOTEU, KINNI & KEJI, IWE TITU,
IWE SI FILEMONI. (HEBERU).
|
JAKOBU/
JEMISI
|
OMO BIBI ILE JUU
|
NAZARETI
|
GBENAGBENA
|
ARAKUNRIN JESU
KRISTI
|
5
|
108
|
IWE
JAKOBU/JEMISI
|
PETERU
|
OMO BIBI ILE
JUU
|
BETHSAIDA
|
APEJA
|
APOSTELI JESU
KRISTI
|
8
|
166
|
EPISTELI KINNI
ATI EKEJI PETERU
|
JUDA
|
OMO BIBI ILE
JUU
|
NAZARETI
|
GBENAGBENA
|
ARAKUNRIN JESU
KRISTI
|
1
|
25
|
IWE JUDA
|
AKOJOPO AWON EPISTELI EYITI PAULU KO
IWE NAA
|
AWON ORI TI O NI
|
ENITI
O KO
|
KOKO ORO NINU IWE NAA
|
IBI TI A TI K’OWE
|
AKOKO TI
A KO IWE
|
AWON TI A KO IWE NAA SI
|
IWE ROMU
|
16
|
PAULU
|
SISAN
LEKUNRERE
|
KORINTI
|
A.D. 57
|
AWON OLUFE
OLORUN NI ILU ROMU
|
IWE KORINTI
KINNI
|
16
|
PAULU
|
NINA AWON
AYANFE
|
EFESU
|
A.D. 56
|
IJO OLORUN TI O
WA NI KORINTI, A SO DI MIMO NINU KRISTI JESU.
|
IWE KORINTI
KEJI
|
13
|
PAULU
|
ALAYE
NIPA ASE APOSTELI
|
MAKEDONIA
|
A.D. 56
|
IJO OLORUN TI
O WA NI KORINTI, GBOGBO AWON AYANFE JAKEJADO AKAIA.
|
IWE GALATIA
|
6
|
PAULU
|
AINI IKORA NI IJANU
|
ANTIOKU
|
A.D. 53 - 56
|
IJO TI O WA NI
GALATIA
|
IWE EFESU
|
6
|
PAULU
|
KIKO AGO-ARA
|
ROMU
|
A.D. 60 – 61
|
AWON AYANFE NI
ILU EFESU
|
IWE FILIPPI
|
4
|
PAULU
|
BI A SE LE NI
AYO NIPA IRELE
|
ROMU
|
A.D. 52
|
AWON AYANFE
NINU KRISTI TI O WA NI FILLIPI
|
IWE KOLOSSE
|
4
|
PAULU
|
OLORI OGUN
|
ROMU
|
A.D. 60 – 61
|
AWON AYANFE
ATI AWON ARAKUNRIN OLOOTO NINU KRISTI TI O WA NI KOLOSSE
|
TESSALONIKA KINI
|
5
|
PAULU
|
DIDURO LORI
ILEPA
|
KORINTI
|
A.D. 51 – 52
|
IJO TI O WA NI
TESSALONIKA
|
IWE KEJI SI
TESSALONIKA
|
3
|
PAULU
|
AWON OSISE TI
WON NDURO
|
KORINTI
|
A.D. 52 – 53
|
IJO TI O WA NI
TESSALONIKA
|
IWE KINNI SI
TIMOTEU
|
6
|
PAULU
|
IWE BI A TI SE
OLORI
|
MAKEDONIA
|
A.D. 56
|
TIMOTEU, OMO
MI TOOTO NINU IGBAGBO
|
IWE KEJI SI
TIMOTEU
|
4
|
PAULU
|
IWE IDOJUKO
|
ROMU
|
A.D. 67
|
TIMOTEU, OMO
MI OLUFE
|
IWE SI TITU
|
3
|
PAULU
|
IWE
IHUWASI/ETO
|
KORINTI
|
A.D. 66 – 67
|
TITU OMO MI
TOOTO NINU IGBAGBO KANNAA
|
IWE SI
FILEMONI
|
1
|
PAULU
|
IGBEKUN SI
AWON ARAKUNRIN
|
ROMU
|
A.D. 60 - 61
|
FILEMONI
ARAKUNRIN WA OLUFE
|
No comments:
Post a Comment